Burgerlijk (on)gehoorzaam en PGB?


Het volgen van de burgerlogica rondom bezuinigingsvoorstellen als #PGB (persoonsgebonden budget) of #wajong voor rijk en gemeente is radicaal anders en biedt wél nieuwe mogelijkheden voor vernieuwing in de relatie overheid en burger. Het rijk, de gemeente, de politiek zouden moeten proberen een vindtocht te starten naar de ‘nieuwe dialoog tussen burger, politiek en ambtenaar’. Over gezamenlijke verantwoordelijkheid en daarmee de collectieve flow vinden binnen de organisatie. Dat start bij het serieus nemen van de burger. Zodat de burger ook de overheid weer gaat vertrouwen.

‘Een beetje kloof tussen burger en politicus is niet erg. Zelfs zeer gewenst.’ Dit vertelde Minister Nicolai twee kabinetten geleden. Voor de duidelijkheid: dat verhaal ging over het fenomeen dat de politiek op meer afstand van de burger wilde opereren. Oogkleppen zou de politiek niet misstaan. Door niet te snel op elke burgervraag of opinie in gaan.

Afstand creëren tussen politiek en burger is goed. Maar de oogkleppen zou ik eerder aan de burger schenken. Want worden burgers soms niet allemaal gek van de politiek. Vrijheden als PGB dreigen afgeschaft te raken, steeds meer verantwoordelijkheden worden afgepakt. Van elk te breed uitgemeten bezuinigingsverhaal in kabinet of raadzaal. Ik voel meer voor hernieuwd burgerschap. En ditmaal op de voorwaarden van de burger. Met de politiek op flinke afstand. Kan dat (nog) niet, dan mag de burger best eisen stellen aan de samenwerking. Ook over de invulling van PGB of WMO. Graag zelfs.

Burgerverantwoordelijkheid lijkt het toverwoord?
Wat me bij het kabinet en bij gemeenten opvalt is dat burgers worden gemarginaliseerd als instrument van de nieuwe politiek. Met de komende bezuinigingen als leitmotiv. De burger moet meer verantwoordelijkheid nemen is het devies. Excuse me, dan ziet de politiek werkelijk niet echt wat burgers allemaal al betekenen voor de maatschappij. Het is overduidelijk een ernstige diskwalificatie van mantelzorgers, verenigingen, burgerdenktanks, maatschappelijk ondernemers, et cetera. Burgers wegzetten als maatschappelijk werkvee is te makkelijk. Ook als onbetrouwbaar volk, onverantwoordelijk stemvee. Het is daarmee ook herkenbare verkiezingsretoriek. Want opeens zijn de burgers niet meer aan zet. Met de PGB-bezuinigingen als meest trieste vorm. Terug naar de regenteske middeleeuwen.
Voor veel burgers reden om zich nog meer af te keren van de overheid.

Hoe anders?
Het is belangrijk om op een taakvolwassen wijze met de burger samen te werken. De burger niet meer marginaliseren als instrument van de maatschappij, maar de burger verantwoordelijk durven maken voor zaken die vroeger bij de politiek, of dichterbij, bij de gemeente liggen. De burger is namelijk allang regisseur van zijn eigen leven. Gaan volwassen met PGB-budgetten om. Gelukkige burgers maken gelukkige ambtenaren is mijn stellige overtuiging. Inspiratievernietigende regels, richtlijnen, formulieren en het woud van bureaucratie bederven het plezier als burgers initiatieven nemen, of maatschappelijk willen ondernemen. Bij burgers swingt het, maar waar swingt het nog binnen de overheid? Burgers, verenigingen en bedrijven delen nog collectieve ambities over de maatschappij? Het is eigenlijk helemaal niet zo moeilijk om de verantwoordelijkheid weer bij de burger terug te leggen. Samen met de burger swingen. Want de passie voor de eigen omgeving, de toekomst van wijk, stad en land ligt er namelijk al. Het burgerschap vertegenwoordigt een bestaand maatschappelijk kapitaal. Zonde om het alleen maar te hebben over het gesomber over de onvrede van burgers met de overheid.

Burgerlogica is geen wetenschap
Tip: Wat kan helpen is in dialoog te gaan, en daarna vooral faciliterend te zijn. Durf los te laten, maak nieuwe systemen en omarm chaos, voer geen regie. Dat pikken burgers niet meer. Ook de gehandicapten niet.
Ook onder burgers heb je dromers, denkers en doeners. Strategen, inhoudskundigen en klussers. Echt hoor, het komt wel goed. Handelen volgens burgerlogica is het geven van beslissende invloed aan burgers binnen de daarvoor vastgestelde kaders, zodat zij bij publieke diensten en producten in hun eigen situatie daadwerkelijk meer keuzevrijheid hebben en (daarmee) een grotere tevredenheid. Maar laat de burgers met de ideeën hiervoor komen.

Zo zijn er positieve effecten voor:
• de burger: meer keuze, meer maatwerk, meer beloning voor eigen verantwoordelijkheid;
• de ambtenaar: meer ruimte voor zelfstandigheid, verantwoordelijkheid en ondernemerschap;
• de overheid: een ondersteunende overheid die met duidelijke randvoorwaarden kan en mag loslaten.

Ook burgers voelen zich verantwoordelijk voor de bezuinigingsopgaaf. Dus kom eens in gesprek met ze. Je zult verrast staan.

Advertenties

11 Comments

  1. …. Dit verhaal is iets ingekort ….

    Waarom betaalt de overheid zoveel?

    Ik ben een liberaal in hart en nieren. Ik ben rechts conservatief, maar dan in de zin zoals ik het ook in dit artikel proef: zelfredzaamheid, verantwoordelijkheid bij de burger, vrijheid in keuzes en zo laag mogelijke belasting met een minimale rol voor de overheid. Voor alle duidelijkheid: de PVV schaar ik onder partijen als socialistisch, bemoeizuchtig en populistisch, een soort modern populistische PVDA/SP. Dat Rutte daar gebruik van maakt (van het zelfbenoemde rechts zijn van Wilders c.s) vind ik slim en past ook in de rechts liberale politiek: opportunistisch zijn zodat je je plan kunt uitvoeren.

    Maar er is wel iets aan de hand. Ik ben ervan overtuigd dat de 18 mld die men wil bezuinigen bij lange na niet genoeg is. Het simpele feit dat de staat geld leent (overal ter wereld) vind ik eigenlijk bezopen. Waarom? Dat betekent alleen maar dat de staat teveel doet, teveel hooi op haar vork neemt. Dat een staat leent is in de basis een fout uitgangspunt, de overheid moet zorgen dat belastinggeld verantwoord wordt uitgegeven volgens de dan geldende regels van de democratie: de gekozen meerderheid bepaalt het beleid hoe dit gebeurt. Dat een overheid een bank subsidieert is eigenlijk ook van de gekke. Het komt mij voor dat we heel veel dingen maar normaal zijn gaan vinden. We overdrijven zogezegd. Een voorbeeld. Ik ken iemand die gebruik maakt van het PGB (voor zijn zoontje), en ik sprak hem hier vorige week over. Schouderophalend zei hij: ‘dan betaal ik dat toch gewoon zelf’. Nou weet ik dat de persoon in kwestie dat ook wel kan, maar daar zit wel de kern, er zijn natuurlijk heel veel meer mensen die dat kunnen, makkelijk of niet.

    Dat betekent dat de prioriteiten veranderen. Ik wil op maat zorg, consequentie: kleiner huis, geen tweede auto, minder vakantie, zuiniger eten etc. Als de hypotheekrente aftrek wordt afgeschaft zal ik ook andere keuzes moeten maken, heel simpel. Maar we gaan er in dit land al te makkelijk van uit dat de overheid alles maar betaalt. Je krijgt een rollator vergoeding. Waarom is dat? Die kun je toch gewoon kopen? We zijn mensen met een handicap of die te oud zijn zielig gaan vinden, het is niet correct om daarover discussie te voeren. Iemand die moet lopen met een rollator die moet je dan ook maar financieel tegemoet komen. Het is wellicht de staat die Joop den Uyl, toch de grondlegger van enorme misvattingen in dit land, voor ogen had maar het lijkt mij niet de oplossing.

    Toen mijn vader het moeilijk kreeg heeft hij een elektrische fiets gekocht, die heeft de overheid toch niet betaald? Zo ook eten aan huis gebracht (koken werd wat lastig), 2 keer per dag iemand die komt om even te kijken naar de medicatie en te verzorgen, schoon te maken enzovoorts. Er was ook een buurvrouw die een oogje in het zeil hield en wij waren er in het weekend (mijn vader woonde 130 km verderop). Dat hebben we gewoon betaald: heel simpel zorgverlener stuurde rekening, wij betaalden en toen mijn vader dood ging kregen wij weer een erfenis omdat het huis werd verkocht. Ik heb niet eens nagedacht of je zoiets zou kunnen declareren, ik vond dat volstrekt vanzelfsprekend dat we het zo oplosten, een alternatief was (bijvoorbeeld omdat we het niet konden betalen) dat ik mijn vader in huis had genomen, had ik ook geen enkel probleem gevonden overigens, best gezellig.

    En als het allemaal echt niet anders kan, dan is er een overheid. Die biedt een basis zorg zodat tenminste iedereen in dit land, welke handicap ook een menswaardig bestaan heeft. We leven tenslotte in een beschaafd land. Maar wel de basis, wil men meer: dan wordt de geldbuidel getrokken maar niet automatisch die van de overheid, die van de behoeftigen zelf.

    Nog zoiets: de banken crisis. Iedereen vond het vreemd dat het mogelijk was dat je je spaargeld kwijt kon raken. Daar hadden we nooit over nagedacht. In Nederland is het een deugd dat je spaart. Aan spaarcenten kom je niet. Hoezo? Als jij rente krijgt, en dus geld verdient, over spaargeld dan is het toch logisch dat je het ook kwijt kan raken? Een bank kan toch zeker gewoon failliet. En hoe meer rente hoe groter die kans. Dat is zelfs heel erg logisch. De overheid zou een rekening te beschikking kunnen stellen die gegarandeerd is maar dan wel met 0% rente. Wil je verdienen? Dan kan je het kwijt raken, dat is de consequentie.

    Maar we leven, en daarin ga ik met dit artikel wel mee, in een samenleving waarin de overheid bijna alles voor je oplost. En zo moet het niet. Overheidsgeld moet terecht komen bij mensen die het echt heel erg hard nodig hebben en nergens meer terecht kunnen. De rest moet met de sterke schouders de lasten dragen die men heeft. Dat is niet anders, dat hoort erbij. Willen we nog uit deze crisis komen dan zal er een heel ander denken over overheid moeten komen anders redden we het niet, kanteldenken als het ware 😉

    Het kabinet is daar wel mee begonnen, maar het zal lastig worden, met elke bezuiniging krijgt het tegenstand. Rigoureus is mijn devies, anders redden we het nooit. Bezuinigen op krijgsmacht? Waarom het leger niet afschaffen? Banken? Kunnen ook nutsbedrijven worden. Griekenland geld lenen? Ze kunnen de pensioenen nog niet eens ordelijk uitbetalen. Leger naar Afghanistan? Waarom, schiet je niks mee op heeft de geschiedenis ons geleerd. Zo zijn er honderden voorbeelden hoe het volgens mij anders kan en moet, maar in de basis zullen we anders moeten gaan denken.

    Zo, dat is eruit.

    • Lang verhaal, waar ik het op delen mee eens ben. Kijk ik naar mijn persoonlijke omstandigheden en bijvoorbeeld zaken aanschaffen voor mijn gehandicapte dochter dan heb ik veel geinvesteerd zonder meteen naar de overheid te stappen, misschien stom. Bijvoorbeeld; Een plateaulift gekocht 10.000 euro. Zelf betaald. Een gehandicaptenbus gekocht van 35.000 euro. Zelf betaald. De oprijplank van 1800 euro werd vergoed. Blij mee. Dus je ziet dat PGB-budgethouders niet alles declareren. Zo moeten er meer zijn vermoed ik. Binnenkort koop ik op de tweedehandsmarkt een extra rolstoeltje. Doe ik. Maar AWBZ-zorg, in de vorm van een geindiceerd budget, dat vind ik iets van de staat. Ik betaal al tientallen jaren niet zo weinig premie en belastingen. Daar hoor je basishulp voor terug te krijgen. En we weten dat in natura duurder uitpakt dan zelf inkopen. Dat zie ik op mijn offerteaanvragen en facturen.

      Zo, dat is er uit.

  2. Als Sociaal Liberaal Democraat in hart en nieren heb ik een aantal zaken hoog in mijn vaandel staan: 1. het belang dat we als samenleving verder komen dan als individuen. Het is immers de gezamelijkheid, de wijze waarop we elkaar aanvullen en steunen die ons als mensheid al zover gebracht heeft. Menig ‘dondere periode’ in onze geschiedenis zijn we door gekomen door dit met elkaar te doen. 2. De regie moet mijns inziens zoveel mogelijk bij de bron liggen. Direct betrokkenen kunnen het best overzien wat goed is voor mensen die in hun omgeving hulp nodig hebben. Zij opereren niet alleen op basis van regels maar juist vanuit belangrijke waarden als betrokkenheid en liefde. 3. Misbruik is van alle tijden. Controle systemen zijn ervoor om dit op te sporen en zoveel als mogelijk op te heffen. Nooit mag het misbruik door anderen leidend zijn in het formuleren en uitvoeren van sociaal maatschappelijk beleid.
    Zelf heb ik op geen enkele wijze afhankelijkheid van PGB. In mijn omgeving ken ik een aantal mensen die dat wel zijn. In een aantal gevallen zijn dit alleenstaande vrouwen. Wat ik zie en hoor is dat zij a. het nog niet zo gemakkelijk hebben omdat ze er min of meer alleen voor staan. b. dat zij een behoorlijke inspanning moeten leveren om het beste voor hun zorgbehoevende kind(eren) voor elkaar te krijgen. Ik ben onder de indruk en heb veel respect hoe zij hun mannetje staan. Als medelander zou ik het schandalig vinden en een gevoel van sociale neergang ervaren, als de nodige bezuinigingen binnen gehaald gaan worden juist bij die mensen die veel steun nodig hebben en verdienen.

  3. Mooi stuk! Het is ook vaak erg verwarrend. Zo is de VVD voor én tegen overheidsbemoeienis, wil het CDA meer aandacht én minder geld voor ouderenzorg en is de PVV voor én tegen megastallen. Het wordt inderdaad tijd dat de burger het heft in handen neemt. Te beginnen met de volgende TK-verkiezingen…

  4. Prachtig betoog. Kan me er helemaal in vinden. Totdat ik om me heen kijk en zie hoeveel mensen de ruimte die ze wordt gegeven door de overheid vooral gebruiken om misbruik te plegen. Jouw betoog werkt voor mensen met een ondernemende geest. Helaas zie ik heel veel mensen juist in een slachtofferrol zitten. Mensen die gericht zijn op gebruiken, i.p.v. creëren.

    Hoe gaan we mensen weer leren dat ze zelf de meester zijn van hun eigen situatie? Ja de overheid heeft daar grote een rol. Maar als ik kijk naar de VS, waar ik een aantal jaren heb gewoond, valt het me op dat mensen daar veel ondernemender zijn dan in Nederland. De reden daarvoor lijkt te zijn dat men weet dat men zeer weinig van de overheid hoeft te verwachten. Dus je moet het wel zelf doen. Is dat een wenselijke situatie?

    Het lijkt erop dat een te dik vangnet consumenten creëert i.p.v. ondernemers. Maar we willen nog wel dat mensen die hulp nodig hebben die krijgen, totdat ze weer op eigen benen kunnen staan, dus geen vangnet is geen optie.

    Verder, bijna iedereen kent wel mensen in zijn omgeving die het vangnet misbruiken voor hun eigen gewin. Mensen zonder scrupules de gaten in het systeem misbruiken om zo onterecht een uitkering te krijgen. Dit maakt dat de solidariteit die vereist is om het vangnet in stand te houden aan het verdwijnen is.

    Dit zijn volgens mij de dagelijkse dilemma’s waar je als overheid mee te maken krijgt.

  5. Ik vind de illustratie erg passend bij dit onderwerp! Erg machinaal denken doet de politiek. Er is namelijk ook nog een menselijke kant, een cultuur en een ‘eigen’ systeemstelsel waarop verschillende burgers eenmaal op funtioneren. Leven als/met met een  gehandicapte persoon vraagt ook om een ‘eigen’ systeem om te functioneren. Ze zouden eigenlijk eens moeten meedraaien hoe het nou écht is en zelf ontdekken waarom het pgb zo belangrijk is voor vele mensen en dat dit niet zomaar dicht gedraaid kan worden. Stage lopen als burger, terwijl ze eigenlijk zelf ook burgers zijn… Politiek doet een regerende burger machinaal denken.

  6. ‘Feedback is the signal’. Institutionele revolutie. Bedoel je dat? Ik heb ’t van Umair Haque, niet van mezelf. Vanuit die “lens” vrees ik met grote vreze voor gemeente, provincie en rijksoverheid. Hoe dan ook, het is een goed geschreven blog & vraagt om navolging.
    Mag ik één puntje van kritiek geven? Zitten dromers, denkers en doeners niet juist onder burgers?

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s