De Verduisteraar en het Stockholmsyndroom


Gebaseerd op een waar verhaal.

U weet, verduisteraars zijn goed in verhalen, verhalen om te verleiden: onze empathische gevoelens bewerken. Ze zijn gepokt en gemazeld.

Een aantal jaren geleden overkwam ons gezin iets vreselijks in de nieuwe stad Almere. In donkere dagen heeft een verduisteraar het persoonsgebonden budget (PGB) van ons gezin voor ons ernstig gehandicapte kind weggemaakt. Ontvreemd. Gestolen. Met een PGB kun je namelijk via de AWBZ broodnodige zorg inkopen. Het geld was overgemaakt naar de stichting van deze dame, maar er is geen zorg voor geleverd. Het geld bleek opgegaan aan andere projecten. Een paar duizend euro is aldus op sluwe wijze verdwenen in de zakken van de betreffende stichting. Want stichtingen zijn soms erg ondoorzichtig.

Ons gezin werd gelukkig te hulp geschoten door de rechtshandhavers van de Sociale Verzekeringsbank en er werd stevig geprocedeerd. De niet zo transparante stichting werd zonder verlet veroordeeld om het verdonkeremaande bedrag terug te betalen aan de getroffenen. De leugens van de verduisteraars werden niet geloofd door de rechtbank. Rechters zijn steevast wijze mensen. Dus een ook een tweede rechtzaak met een hoop dwaalsporen verloor ze op voorhand. Hoe sluw de dame in spé ook was, de rechtsgang is sluwer.

Terugbetalen dus?
Terugbetalen, dat kon de Verduisteraar niet meer. Want de Verduisteraar had namelijk de schuld binnen haar stichting tot 50.000 euro laten oplopen in tijd dat ze de enige bovenbaas was. De stichting ging failliet. De naam van deze stichting, voor de werkelijk geïnteresseerde: Stichting De transparante Verbinding. Een stichting met projecten voor jongeren, genaamd Digg’in. Vooral de vriendjes van de zonen van de bestuurder. En bijvoorbeeld het project Relizapp, waar de burgemeester van Almere in de commissie van aanbeveling zat en de Oibibio zoon van Gert-Jan Heijn. Maar goed. Ik kan me voorstellen dat de burgemeester hier toen niets van af wist.

Ergo, na het faillisement schuldeisers in ontbering achterlatend. Waaronder ondermeer ons gezin. Frappant detail. Drie dagen na ontbinding van de niet zo transparante stichting richtte de Verduisteraar weer een nieuwe stichting op in het nog steeds groeiende groeigehucht, met ook zichzelf weer als bovenbaas van het nieuwe vehikel. In hetzelfde niet zo transparante pand, met dezelfde inventaris, projecten en bestuur. Met een interessante naam: Digg’out. Dat kan in Holland. Geld ontvreemden, failliet gaan en weer doorgaan. Onder de noemer van een goede doelenstichting noemen burgers dat ‘erg goed voor jezelf zorgen’.

Wat drijft de Verduisteraar?
De grens tussen goed doen en goed voor jezelf zorgen is soms erg dun. Graaien gebeurt dus niet alleen in het bedrijfsleven. Een analyse. Er zijn veel bevlogen goed-doeners. En we weten dat passievolle mensen vaak verder gaan dan anderen om hun doel te bereiken. Op zich is daar niets mis mee. Over het nu om topsporters gaat of over mensen die geld inzamelen voor een goed doel. Tot in het gaatje gaan is een gezonde manier op je doel te bereiken. Een zekere mate van een sterk ego is volkomen natuurlijk en gezond. Het wordt pas ernstig als dit doorslaat in egocentrisme, narcisme, opgeblazenheid en negeren van de grenzen van het fatsoenlijke. Deze buitensporige vorm van narcisme zie je vaker bij dominante mensen die ooit zijn gestart vanuit hun idealen, zoals betreffende Verduisteraar, maar na een tijdje neigen via reactief narcisme naar ongewenst gedrag en tenslotte naar despotisme of zonnekoningengedrag.

Het Stockholmsyndroom!
Veel van deze narcisten ontvangen te weinig sociale controle. Deze mensen zijn wellicht ooit in hun leven ‘gewond’ geraakt. Hun buitensporige instelling ontstaat als een methode om hun geringe eigenwaarde en depressiviteit te onderdrukken. Zulke mensen neigen tot exhibitionisme. Narcisme. Zij willen graag in het nieuws zijn of middelpunt van de aandacht. Zij trachten anderen te overheersen en in hun kamp te krijgen. Aandacht en applaus in het leven van narcistische goeddoeners staan bovenaan hun lijstjes. Voortdurend op zoek naar bevestiging omdat ze zelf niet niet in staat zijn zichzelf een schouderklopje te geven. Vage goede doelen stichtingen zijn een uitgelezen plek waar dit reactief narcistisch gedrag wordt uitgespeeld. Veel van deze narcisten worden geaccepteerd door ja-knikkers, de hofnarren. Een groep afhankelijke mensen die in een onderdanige positie zitten, vanwege ondermeerde situatie waar ze vandaan komen. Werkloosheid, handicaps, vroegtijdige schoolverlaters of allochtonen. Gemakkelijke prooien. En de narcist de heldin.

In die groepen is het is ‘not done’ om kritiek op de leider te hebben. De ‘umwelt’ rond deze narcisten komt niet snel in opstand omdat het bij maatschappelijke initiatieven ‘not done’ is om kritiek op de passievolle leider te hebben. Het zijn eigenlijk gevallen van gegijzelde sympathisanten. Denk maar aan het fenomeen Stockholmsyndroom. Je gaat na een tijd in gijzelneming het verschrikkelijke gedrag van je gijzelnemer vergoeilijken.

Een tip! Zie je in jouw omgeving deze narcisten. Vermijdt ze. Tenzij je wel houdt van een onderdanige rol. En ben je echt geïnteresseerd in dit fenomeen, is het boekje van Manfred Kets de Vries: Wat leiders drijft, een aanrader.

Kun je dit voorkomen?
Vaak zie je bij stichtingen belangenverstrengelingen op directie en bestuursniveau. Doel en middelen, privé en zakelijk. Juist bij maatschappelijke organisaties is achterkamertjespolitiek schering en inslag. Vaak omdat bestuursleden onbetaald zijn en amateurisme hoogtij viert. Bestuurders zijn vaak relaties van elkaar, of bewaken binnen de stichting hun eigen piketpaaltje. Bestuur is niet echt ‘op afstand’.
Wil je dit voorkomen, dan is het woord transparantie is echter het sleutelwoord. Maar niet zeggen maar doen. Wil je een CBF-keurmerk, dan dien je je jaarverslag in ieder geval openbaar te maken. Eigenlijk zouden alle stichtingen die subsidies van overheid en fondsen krijgen openbaarheid van hun handelen moeten geven. Verantwoording naar de maatschappij waar ze zelf onderdeel van zijn. Corporate Governance is bij maatschappelijke ondernemingen nog harder nodig dan in het bedrijfsleven. Met zoveel verschillende stakeholders is goed bestuur lastig te organiseren – maar wel noodzakelijk. Transparantie en verantwoording is belangrijk, maar geen garantie voor goed bestuur. Daarom zal Good Governance meer benaderd moeten worden als een middel om een stabiele relatie tussen de aandeelhouders van maatschappelijke organsatie en de stichting te creëren. Start in je eigen stichting het debat over Good Governance. En dat is pas geslaagd als ook de maatschappij, de cirkel om de stichting heen de bestuurders ter verantwoording durft te roepen.

Advertenties

2 Comments

  1. Twee en half jaar ben ik geterroriseerd door zo’n narcist. Totaal geen empathie en als ‘manager’ alleen met de cijfertjes bezig zijn. ‘Zijn’ personeel (zorgverleners) liepen als hondjes achter hem aan (dreiging met ontslag als ze een eigen mening erop na hielden).
    Zelfs de zorgverlening stop zetten schuwde hij niet. Het terugkrijgen van zorg ging via de rechter,
    Pure intimidatie.

    Inderdaad : mijd deze personen als het enigszins kan !

  2. Helaas is dit een bekend fenomeen in NL.

    In het hele PGB-debat was ik dus ook verbaasd over de opmerking van @minpres dat veel mensen die getroffen werden, maar via een ‘zzp-constructie’ het probleem moeten oplossen.
    Het werken met allerlei ‘constructies’ maakt het allemaal alleen maar minder transparant.

    Ik denk dat je groot gelijk hebt met de noodzakelijke openheid van dit soort stichtingen die met gemeenschapsgeld werken. Het probleem zal alleen zijn dat zo’n CBF-keurmerk aanvraag zo lang duurt dat aan het eind van een aanvraag de frauderende club alweer failliet is.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s