Er is geen links of rechts volgens mijn dochter


mayimkitten

Onze dochter Mayim heeft cerebrale parese, of eigenlijk iets wat er op lijkt, ze heeft namelijk corticale dysplasie – even uitleggen – niet alle hersencellen van haar cortex zitten op de juiste plek. De routebeschrijving bij haar reis van ei-cellige naar embryo ontbreekt. Die dingen schijnen standaard in je DNA te zitten zag ze laatst op Discovery. En ja, door die verdwaalde cellen heeft ze wat handicaps.

Dat betekent voor Mayim dat ze geen links of rechts kent. Gevaarlijk in het verkeer? Nee, dat niet, alles valt te automatiseren. Rechts heeft meestal voorrang, en soms links ook, op haar elektrische rolstoel zit een sticker met een rode en groene pijl. En links voorrang? Dat is in Engeland, Australië, Zuid-Afrika en Japan.

Voor mijn dochter bestaat er naar mijn weten ook geen links of rechts in de politiek. Mayim snapt sowieso niet waar de politiek echt over gaat als ze naar het journaal kijkt. Niet omdat het te moeilijk is, maar gewoon omdat ze niet snapt waar politici zich, naar elkaar toe, druk over maken. Oplossingen voor problemen zijn in haar ogen simpel.

Als iemand geen eten heeft of geen huis om in te wonen dan geef je diegene toch te eten en een bed om in te slapen. Als diegene dan graag voor je wil werken, dan vraag je toch aan hem om voor je te werken (ik ben ondernemer, dat snapt ze heel goed). Ze heeft ook vaak de prachtigste oplossingen voor uitdagingen waar volwassenen niet uitkomen. Als er een aardbeving ontstaat door het laten leeglopen van de gasbel, dan pomp je de bel toch gewoon weer op – ik vraag me af of dat zou kunnen.

Die blonde meneer die zo een raar mondje heeft.

Volgend jaar mag ze voor het eerst stemmen. Ze wordt in december 18 jaar, en ze weet heel goed waar ze niet op gaat stemmen. Op die enge blonde meneer, en dan bedoelt ze die schreeuwerd uit Amerika. Die zo een raar mondje heeft.

Ze wil vooral op mensen stemmen met leuke ideeën en niet op boze of chagrijnige mensen. En natuurlijk moet er in haar ogen gestemd worden voor alle dieren, en voor de bibliotheek. Voor een mooie wereld en waar je buiten fijn met elkaar kan spelen. Of stemmen voor een leukere leraar voor de klas, want deze is niet leuk. Voor een salaris waar je ook mee op vakantie kan, ook als je gehandicapt bent. En dat je met de rolstoel overal naar toe kan.

Als je stemt, dan stem je, als het aan haar ligt, voor geluk voor alle mensen in de wereld, en uiteraard voor gezondheid en niet voor handicaps … die handicaps zijn maar lastig.

Eh … ik durf het bijna niet te vragen. Zijn er politieke partijen die geloven in haar dromen en haar dromen kunnen waarmaken? Die een wereld kunnen creëren die haar hoop geeft en de wereld wat vrolijker wordt en niet zo chagrijnig. En kunnen die partijen dan ook samenwerken om dat voor elkaar te krijgen en niet zo schreeuwen tegen elkaar.

(Nabrander: Ze vindt ook dat als je niet gaat stemmen volgend jaar, dan mag je de eerstvolgende keer voor straf niet meer stemmen. En als je wel gaat stemmen, dan krijg je een beloning, dan mag je een keertje twee keer stemmen.)

Ontboezeming: Ik ben een postmaterialist


Ik heb zojuist deelgenomen aan de Mentality-waardentest van Motivaction. Aan de hand van mijn antwoorden is bepaald welk waardenprofiel het best bij mij aansluit. En misschien ook wel welke politieke partij bij mij hoort.

Mijn profiel vertoont de meeste overeenkomsten met dat van de postmaterialist. De maatschappijkritische idealist die zichzelf wil ontplooien, zich verzet tegen sociaal onrecht en opkomt voor het milieu. Ik volg liever geen getreden paden zegt deze test, maar ga graag op zoek naar unieke oplossingen. Ik ben al jaren ‘groene’ ondernemer. Aangesloten bij MVO-Nederland. De drie P’s van People, Planet en Profit zitten al 25 jaar in mijn ondernemersgenen.

Solidariteit
Solidariteit en harmonie kenmerken mijn persoon, volgens Motivaction moet ik erbij zeggen. Ik schijn nogal kritisch te zijn ten opzichte van de hedendaagse maatschappij. Het streven naar een onderlinge verbondenheid, het nemen van verantwoordelijkheden en het werken aan sociaal-maatschappelijke verbeteringen, spelen een prominente rol in mijn leven en werk. Postmaterialisten als ik hechten er veel belang aan te kunnen leven volgens hun eigen principes en zijn sterk sociaal bewogen.

Duurzaam
Verantwoord leven is belangrijk: zonder verspilling, winstbejag en zonder aantasting van het milieu. Bij voorkeur werk ik met of bij instellingen of organisaties die een bijdrage leveren aan de maatschappelijk-economische vooruitgang of welzijn. Bij organisaties ben ik vooral bezig met de volgende stap in ontwikkelen.

Cultuur
Meer dan andere mensen toon ik interesse in kunst en cultuur (film, musea, toneel, architectuur, klassieke concerten), als in een meer ‘huiselijke’ vorm van vrijetijdsbesteding. Ik hou veel van lezen, muziek beoefenen en schrijven.

Sterk gezinsleven
Het gezinsleven is hecht (sterke onderlinge betrokkenheid), maar absoluut niet ingericht volgens traditionele patronen. Een open modern gezin met een positieve instelling en daadkracht.

En nu?
Ik heb deze test laten lezen door wat vrienden in mijn nabije kring. Ze vertelden me dat deze analyse tot op het ‘enge af’ waarheidsgetrouw is. Ik ben blijkbaar een open boek voor Motivaction in mijn directe omgeving. Ik leg me er bij neer. Ik ben een Post-Materialist …

Wikipedia zegt binnen het spectrum politieke stromingen en ideologiën het volgende over materialisten en post-materialisten:

In het dagelijks spraakgebruik heeft het begrip ‘materialisme’ een negatieve betekenis. Volgens Van Dale’s woordenboek is een materialist iemand ‘die alleen zijn geluk zoekt in laag genot’ of ‘die vooral gehecht is aan stoffelijke zaken’. In de politicologie kent het begrip ‘materialisme’ grofweg twee betekenissen. Ten eerste verwijst materialisme in de politieke theorie naar de leer dat het bewustzijn van mensen bepaald wordt door hun materiële omstandigheden (zie het ideologiebegrip van Marx, paragraaf 1). Ten tweede wordt materialisme als neutraal begrip gereserveerd voor die waarden, waarin een relatief groot gewicht wordt toegekend aan waarden als veiligheid en welvaart. Deze laatste betekenis staat centraal in de tegenstelling materialisme-postmaterialisme. Postmaterialisme verwijst dan naar waarden als zelfontplooiing, democratisering of milieubewustzijn. Postmaterialistische waarden worden nogal eens in verband gebracht met het begrip ‘links’, materialistische waarden met het begrip ‘rechts’. Toch dient een dergelijke vergelijking genuanceerd te worden. De traditionele ideologieën, zoals het conservatisme, het liberalisme, het socialisme, het calvinisme en het katholicisme, legden aanvankelijk allemáál sterk de nadruk op materiële waarden. De tegenwoordige liberale, socialistische en confessionele stromingen besteden allen aandacht aan postmaterialistische waarden. Het eerste moment waarop, de manier waarop en de mate waarin aandacht wordt besteed aan postmaterialistische waarden, verschilt echter per politieke stroming. Links besteedde eerder (vanaf halverwege de jaren zestig), met vaker niet-religieuze argumenten en in sterkere mate dan rechts aandacht aan postmaterialistische waarden. Naast de ‘verrechtsing’ van Nederland op economisch gebied, lijkt de al dan niet vermeende ‘verlinksing’ of het afnemende traditionalisme van Nederland op niet-economisch gebied in overeenstemming met onderzoek naar veranderingen in (post)materialistische waarden bij individuen. In de jaren tachtig stijgt het aantal materialisten binnen elke generatie. Maar in de jaren negentig blijkt het aantal materialisten te dalen en stijgt het aantal postmaterialisten.

Materialisten (nogmaals: in de neutrale, politicologische betekenis) stemmen relatief vaak op de VVD en de kleine rechtse partijen. Postmaterialisten geven hun stem vooral aan PvdA, D66 en GroenLinks. Niettemin blijken PvdA en D66 een aanzienlijk deel van de materialisten aan zich te binden. Het CDA is populairder onder materialisten dan onder gematigd materialisten. De partijkeus varieert dus nogal onder materialisten. Hetzelfde geldt voor postmaterialisten. Het onderscheid tussen materialisten en postmaterialisten betreft een nieuwe dimensie in de politiek die (nog) niet tot uitdrukking komt in de tegenstellingen tussen links en rechts of confessioneel en niet-confessioneel.

Mark Rutte, toonbeeld van politiek leiderschap van de vorige eeuw


Mark Rutte is vandaag voor de tweede keer politicus van het jaar geworden. Ik maak me met recht zorgen over het in de hemel prijzen van een politicus die handelt vanuit een ouderwets rechts politiek paradigma dat wellicht in de tijd van mechanisatie en industrialisatie werkte, maar voor de komende eeuw de oplossingen niet heeft.

In het Engels taalgebied struikel je bijna over de hoeveelheid boeken over political leadership. In Nederland duikt het begrip minder vaak op. Wat is het in mijn ogen? Politiek Leiderschap gaat over het in beweging zetten van mensen. Het draagt welgemeende zorg uit voor de problemen en uitdagingen in Nederland en Europa. Dit vanuit een sterk (maatschappij)kritisch zelfbeeld. Het handelen is authentiek, consistent en vooral luisteren. Tot slot inspireert politiek leiderschap, het daagt burgers, partijen uit door visie te tonen over zaken die er nog niet zijn. Het politiek leiderschap in mijn visie is niet het reactieve beleid dat onze huidige premier en het kabinet momenteel toont. Rutte is momenteel te bang om over de crisis heen te stappen en een holistische en innovatieve visie neer te leggen. Zijn kabinet breekt, ingegeven door de bezuinigingsangst, goed en efficiënt geregelde zaken af en beschermt de krachtige posities die in de vorige eeuw zijn ingenomen door jaknikkers, waaronder ook de de bankwereld valt.

Waar is de inspirator?
Politiek leiders zijn steevast aanjager en inspirator van ingrijpende veranderingsprocessen. De zin- en betekenisgeving van de verandering dient tenslotte vanuit de regering te worden gecommuniceerd is de heersende opinie. Een kanttekening. Is de hoogste baas van Nederland wel het meest geschikt voor deze leiderschapsfunctie? Mark Rutte ontbeert wellicht niet het talent om helder en vlot te communiceren. Problemen wegwuivend en weglachend. Maar bij een land in transitie is meer nodig dan, schijnbaar losjes uit de pols, op continue basis slecht nieuws te brengen. Dat brengt de man tevens in een lastig parket, omdat geregeld de belangrijkste boodschappen ook bezijden de waarheid blijken. Kijk naar de PGB-discussie van afgelopen jaar en de fouten die worden gemaakt over de Europese begroting. Nederland maakt zich grote zorgen en de leider fluit zich er keurig langsheen. Zonder ook maar een centje pijn. Politiek leiderschap is meer dan de rol die de gedoogpoliticus nu speelt. Politiek leiderschap kan en mag niet afhankelijk zijn van het spelen van een rol, is mijn stelling.

De leugen regeert
Een tweede observatie is dat de stijl van leiderschap die Rutte toont uit de jaren negentig stamt en niet meer voldoet aan de eisen van dit moment. In de vorige eeuw bleef de communicatie hangen in zenderdominante strategieën en framing. Ik zie hetzelfde gebeuren. Maar ook de grenzen van deze centraal gemanipuleerde vorm van communicatie. Het werkt niet meer. Het is onecht en ook te abstract voor de burgers. De leugen regeert. Politieke douceurtjes als de 130 km per uur regel verbloemen bewust de onverschrokken onkunde van dit kabinet. Het gunt het volk zijn brood en spelen. De veranderdoelen van dit kabinet missen de realiteit van alledag en de betrokkenheid van burgers en oppositie bij het veranderproces is nihil. Politiek leiderschap betekent ook op een andere manier de veranderingen in het land organiseren, niet alleen top-down, maar diep in de realiteit van het dagelijks leven en dicht bij de burgers die het treft.

Samen op weg
Als vanouds ligt het zwaartepunt van de oude politiek op cognitie, op handhaven en op controle. Dat geeft de politiek leider die denkt volgens het oude paradigma blijkbaar een gevoel van zekerheid, maar het dempt meestal de creativiteit en energie in een land. Bij de zoektocht naar een duurzame oplossing voor de uitdaging waar Europa en Nederland voor staan zou het kabinet van Rutten moeten kiezen voor een grotere verantwoordelijkheid van de oppositie en burgers in het veranderproces in crisistijd. Om in gezamenlijkheid tot een betere samenleving en beter gedragen oplossingen te komen. Dan houdt de politiek en de burger het vliegwiel aan de gang door gezamenlijke inspanningen. Dit vergt een andere manier van denken en een verder gevorderde democratisering van de transitieprocessen dan nu plaatsvinden. Minder elitair, meer optrekkend. Samen op weg betekent dat Rutte en zijn ministers en staatssecretarissen voorwaarden scheppen om burgers, bedrijven en instellingen mede de kans te geven richting te geven aan de focus op de toekomst van ons land in een duurzaam Europa. De betrokkenheid van de assertievere burger zal zo sterk worden verhoogd. Burgers ontwikkelen meer contact met de kernprocessen die spelen in dit land. Kijk maar eens naar de omvorming van de zorg door de PGB (het persoonsgebonden budget) en buurtzorg, de innovatie op het terrein van duurzame energie, de vele burgerinitiatieven die boven de eigen wijk en buurt uitstijgen. Burgers hebben al de mooiste oplossingen bedacht, vaak wordt dat vergeten of van bovenaf verandert door politieke mechanismen die niet zijn gehecht in de samenleving. Door zaken samen te doen ontstaat werkelijk weer gedeelde verantwoordelijkheid en ruimte voor zelfsturende mechanismen. Burgers, bedrijven en instellingen worden zo actoren in de transitie naar een beter Nederland in een fijn Europa. Statisch wordt dynamisch, beleid verklarend wordt beleid beïnvloedend. De scheiding tussen de Haagse ivoren toren en burger verdwijnt en verandert in gelijkwaardigheid van partijen.

Nieuw politiek zelfleiderschap
Als de transitie van een land als Nederland een constante is, waarom vindt de oude politiek dan elke keer weer opnieuw het wiel uit door de introductie van het zoveelste unieke veranderbeleid/programma? Er komen meer beleid en regels bij dan ooit. Het wordt voor de burger ingewikkelder dan ooit. Waarom ligt er niet één continu programma en één ankerpunt waar politici inspirerend aanjager van zijn? Als de transitie in Nederland, Europa en de wereld een on-going business is, ontwikkel dan ook on-going zelfleiderschap. Veranderings-issues weten dan makkelijker een plek te vinden en burgers en politiek leiders werken dan samen aan vooruitgang en voortdurende vernieuwing. Als een perpetuum mobilé. Gezamenlijkheid is de constante en daarmee vormt men de identiteit, het politiek leiderschap, de persoonlijkheid, het karakter en het incasseringsvermogen van dit kleine land in een groter geheel. Die gezamenlijkheid bouwt op actuele inhoudelijke thema’s van het land die opportuun zijn. Langs de lijn van de inhoud wordt op deze manier gewerkt aan bezieling, inspiratie en kwaliteit. De overtuiging dat politiek leiderschap niet uitsluitend voorbehouden is aan het de premier en zijn discipelen wordt steeds sterker. Politiek leiderschap is van iedereen. Van alle politici samen, regering en oppositie, bedrijven, instellingen én van alle burgers. Dit zal de komende jaren breed gedragen moeten worden in dit land, anders voorzie ik een dramatische afloop. Een land dat drijft richting een visieloos bestaan. Dat niet veel beter is dan de dictaturen waar we onze soldaten naar toe sturen.

Samen met Freek en vele anderen op de bühne by #heteherfst


Vandaag mocht ik voor een grote toehoorders speechen. Op de Dam. Met verontruste ouders, met muziek, met kunstenaars en Freek. Een fijne man die weet wat vechten voor de goede zaak is. Het was de Dag van de Verontwaardiging. De NOS was erbij. De sfeer was positief. Want we staan op een kantelpunt in onze maatschappij. Samen met de Occupybeweging Amsterdam en vele anderen hebben we weer een stap gemaakt in mensen bewust te maken dat het menens is.

Hieronder mijn korte speech van twee-en-halve minuut.

Ik had een droom.

Over de toekomst van onze dochter. In een Nederland dat ik respecteerde.

Onze 12-jarige dochter zei voordat ik wegging tegen me: ‘Waarom Pappie, waarom ben ik gehandicapt en al die anderen niet? Pappie, waarom houdt dit kabinet niet van mij. Pappie, waarom moet je altijd weer voor mij vechten? Pappie, dat is toch oneerlijk?

Mijn dochter is ernstig gehandicapt, spastisch, epileptisch en hartpatiënt.

Nederland vindt momenteel het woord Apartheid opnieuw uit. Apartheid is het Afrikaner woord voor “isolement”. Apartheid is uitgevonden in de dertiger jaren. De crisisjaren. Ik zie een parallel.

Deze nieuwe scheiding komt keihard aan bij mensen die geslachtofferd worden door het huidig kabinet. Door de stapeling van bezuinigingen ontstaat een scheiding van werkvoorzieningen, een scheiding van zorg en een scheiding van onderwijs.

De stapeling veroorzaakt dat gehandicapten langzaam uit het zicht van de maatschappij verdwijnen, hun kansen op de arbeidsmarkt zien verminderen en onrendabel worden.

Ik had een droom.

Ik was trots op hoe dit land werd vormgegeven door de solidariteit van haar bevolking. De hele wereld kwam kijken hoe die ‘Hollanders’ hun zorgstelsel geregeld hadden. Obama niet in de laatste plaats.

Ik hoop dat in het Nederland van nu het moreel besef groeit. En dat hiermee deze onzin ophoudt. Ik hoop dat Nederland gidsland kan blijven als het gaat over vrijheid. Over de eigen regie over leven, onderwijs en zorg.

Ik kijk af en toe naar de dingen vanuit de ogen van mijn kind.

Ze stelt zich ontvankelijk op voor alles wat op haar afkomt. Ze is spontaan en durft nog. Haar geluk is verbonden met zelfvertrouwen, zelfwaardegevoel en weerbaarheid. Ik stel voor dat het kabinet Rutte met diezelfde blik naar de toekomst kijkt. Het zou ons land helpen.

Ik had een droom. Mijn dochter heeft nog haar droom. U kunt wel voorstellen welke.

Mauro


Foto: ANP – PHIL NIJHUIS

#mauro

’t badwater
Loopt langs

Het kind
Met een
Uitwijzing

Langs het putje
Waar het wegspoelt

Samen met
Het gedachtegoed
Van een tolerant land

#occupyvoormauro

Ik ben niet wars
Van warsliggers
Zij die warsbomen
& Warsdromen
Ik ben wars
En aan alle andere
Warsliggers
Warskrenkers & warsdenkers
Wars voor Mauro

HardLeers

Kunnen we leven
Zonder leiders?

Ik denk het wel
We kunnen zonder
Hardleers

Zonder volksmenners
Of moralisten

Wij zijn ons eigen leider!

Haiku voor #Mauro

Een kind kijkt vooruit

Het einder is zijn toekomst

Het verleden weg

Ik zie de inzet van ouders die zelf de publieke opinie zoeken, zoals bij Mauro (AMA) of bij onze gehandicapte dochter (PGB), een eerlijke manier om burgers en haar vertegenwoordigers het effect te laten zien van 1. Huidige wetgeving 2. Wetsvoorstellen die een verkeerd effect beogen. Daar is niets fout aan. Er wordt ook voor vele miljoenen Euro’s gelobbyed in Den Haag door zorgverzekeraars en anderen. Dat vind ik kwalijker. Dat gebeurt van ons geld. Van onze premie. Door naar concrete gevallen te kijken ontdek je de rechtvaardigheid of uitvoerbaarheid van een wet of maatregel. Wetten zijn geen abstracties. Ze zijn ondergeschikt aan de samenleving en bedoeld om de samenleving te dienen volgens de waarden die een land heeft. Van ‘Gij zult niet stelen’ tot het vreemdelingenbeleid.

7 (Eco)logische adviezen voor politiek leiderschap


Soms krijg je de behoefte dingen op een rij te zetten. Voor jezelf. Voor de toekomst van je kinderen. Voor de politiek. Ik zocht naar een metafoor om politiek leiderschap vanuit een andere optiek te bekijken en vond die in de natuur. Niet zo vreemd eigenlijk. Want wij zijn zelf onderdeel van het ecosysteem.

1. Het landschap verandert, maar de natuur behoudt zijn waarden

De politicus kijkt naar het veranderend landschap. Van de zomer en herfst naar de kille winter. De politicus blijft beter onwankelbaar in zijn visie en waarden. Alles komt weer terug. Ook de zomer. Als een boom uitkijkend over de glooiingen van de verandering. Het stuur stevig in handen, prioriterend, actief en gemotiveerd.

2. Dankzij de winter weten we wat de lente is

De ‘positive bias, onze overlevingsdrang en gevoel dat alles weer goed komt, is onze natuurlijke toestand. Ze wordt echter snel overwoekerd door de complexiteit van de wereld. Hoe ga je daarmee om als politicus? Transformaties in de politiek zijn identiek aan de golfbewegingen van de natuur. Soms moet je jezelf opheffen om jezelf te verheffen. Opnieuw geboren worden. Om naar een volgende fase in transitie te gaan. Dat geldt voor politicus en partij. Soms is vertrekken of een andere politieke rol beter. Begrijp dat een winterslaap slechts een winter lang duurt.

3. In de natuurlijke cyclus bestaat de dood niet

Er is geen oorsprong of einde. De (eco)logische wet van politiek leiderschap ligt in het feit dat er geen verlies of dood bestaat. De koning is dood. Leve de koning. Sterven en weer geboren worden. Op de resten van de oude stad wordt de nieuwe gebouwd. Maar de oude stad blijft het fundament. De leerschool voor het nieuwe. Alles wat je hebt gedaan in je politieke leven is nuttig geweest, of zelfs meer dan dat. Misschien heet dat dan ook de evolutie in tegenstelling tot revolutie.

4. De natuur kent geen ego

De macht raakt vaak gehecht aan concepten en denkbeelden en vergeten de bron. De wereld van het ego is tijdsgebonden en vluchtig. De natuur is efficiënter. Een zaadje levert amper inspanning om boom te worden. De natuur kent de wil om leiding te nemen. Herkent de wetmatigheid van moeiteloos leven. De (eco)logisch opererende politicus geeft verkeerde beslissingen toe. Egoloos, dus moeiteloos. Maar wel stavast.

5. De natuur is niet weerbarstig

De politiek leider anticipeert op vele rollen. Niet weerbarstig maar flexibel. Als een bamboestengel. Stevig geworteld doorstaat het de zwaarste stormen. Voel bijvoorbeeld tijdens een storm de sensatie in je lichaam. Dat is je levensenergie. Benut dat in een volgend debat. Het is de flow van leiderschap. Elke storm maakt je sterker. Elke storm leert je weer hoe je in je vel zit.

6. De schaduw van de zon wijst je op je onvolledigheid

De omgang met je eigen incompetenties maakt tot wie je bent. Je schaduwdeel is onderdeel van je totale werkelijkheid of identiteit. Zelfkennis is het grootste goed. verzamel kritische vrienden om je heen. Luister echt naar anderen. Omhels je schaduwkant en je wordt daardoor een sterker leider. Verstop bijvoorbeeld niet je boosheid of schaamte. Wees als een jonge geest. Transparant in doen en laten. Eerlijk naar jezelf en anderen. Authentiek en waarachtig. Zo hou je je politieke leven langer vol. Zo komt het tot volle wasdom.

7. De natuur twijfelt niet

Politiek leiders worden gedreven door een innerlijke verplichting. Noem het ‘noblesse oblige’. Noem het ‘tweede natuur’, dat maakt niet uit. Deze innerlijke drijfveer en kompas is je zesde zintuig. Vertrouw erop. Twijfel niet bij politieke keuzes. Het politiek schilderstuk kent geen mededogen. Vertrouw erop dat je intuïtief de juiste keuze al hebt gemaakt voordat je het je bewust wordt.

Ook de politicus is op zoek naar geluk. Het gaat niet enkel om ego of kiezersaantallen. Blijf bij jezelf. Aanvaard de adviezen van een kritische vriend. Luister en bezin. Neem je verantwoordelijkheid, maar vergeet niet te werken en leven met plezier in je vak: Politiek bedrijven.