Het doek is gevallen voor Almere 2018


Het doek is gevallen voor Almere 2018, het burgerinitiatief dat er naar streefde Almere de Culturele Hoofdstad van Europa in 2018 te maken.

De EU-commissie heeft het verzoek om een burgerinitiatief de aanmelding voor Culturele Hoofdstad te doen, afgewezen. Ook heeft de gemeente Almere zich enkele weken geleden geschaard achter het plan om Utrecht Europese Culturele Hoofdstad in 2018 te maken.
Bijna tegelijkertijd werd bekend dat Almere zich sterk wil maken om de Floriade in 2022 naar Almere te halen. Amsterdam, Utrecht en de provincie Flevoland steunt de kandidatuur van Almere voor de Floriade.

Het burgerinitiatief Almere 2018 kreeg later ook een negatief antwoord op de vraag of een burgerinitiatief de aanmelding voor Europese Culturele Hoofdstad zou mogen behandelen. De gemeente Almere moet zelf aanmelden, maar heeft een vorig jaar al besloten zich niet aan te melden. En met dit antwoord en deze omstandigheden is het burgerinitiatief Almere 2018 nu definitief verleden tijd.

Almere 2018 zal nog beslissen of de Vereniging Almere 2018 zal worden opgeheven of doorgaan met andere doelstellingen.

Zelf zal ik samen met vrienden, zakenpartners en Europese culturele verbindingen verder gaan met de ontwikkeling van de culturele economie van de stad Almere. Een aantal goede ontwikkelingen hebben plaatsgevonden. Het besef bij de Almeerse politiek en burgers dat Almere toe is aan een volgende stap is helder. In het Rijksoverleg Rraam, het vehikel dat de schaalsprong van Almere bestudeert, is sinds kort de cultuursprong ofwel Cultuur 2.0 opgenomen in de middelkorte termijndoelstellingen. Programmadirecteur Michiel Ruis neemt het gedachtegoed van Almere 2018 mee in de planvorming van de nieuwe stad. Tevens wordt door een team van enthousiaste organisaties het International New Town Festival Almere georganiseerd. De eerste editie is geplanned voor 2013. Met dit International New Town hebben we welhaast dezelfde doelstellingen. Een verrijking van de culturele economie en aantrekkelijkheid van de stad Almere. Het festival biedt een internationaal platform voor New Towns in Europa. Deze steden hebben dezelfde uitdaging als Almere. Het festivalteam heeft afgelopen vrijdag de handen ineen geslagen met verschillende steden uit Nederland. Momenteel is er overleg met het International New Town Institute om een onderzoek te doen naar culturele aanjagers – wat wel en niet werkt op dit terrein in New Towns – in de wereld.

Canto Ostinato Estafette op vier vleugels met 16 pianisten


Ter gelegenheid van het 100-jarig bestaan van het Genootschap van Nederlandse Componisten vindt in het centrum van Almere op zondagmiddag 27 november een unieke uitvoering plaats van het Canto Ostinato van Simeon ten Holt. Zestien pianisten zullen dit muziekstuk spelen op vier vleugels voor liefhebbers en winkelend publiek. Dit gratis inloopconcert wordt uitgevoerd in Selexyz Scheltema. De grootste boekhandel van Almere.

Feestjaar Nederlandse Componisten
Overal in Nederland vinden er ter gelegenheid van het 100-jarig bestaan van het Genootschap van Nederlandse Componisten concerten plaats. Almere levert een bijdrage met het poëtische Canto Ostinato van Simeon ten Holt. Het Canto Ostinato is door Ten Holt (1923) voor het eerst uitgevoerd in 1979. Hij vergelijkt zijn muziekstuk met het leven: Een romantische harmonie waar binnen de regels van oorzaak en gevolg gelden. Het stuk zelf verandert steeds van toonsoort. Van heel rustig naar emotioneel en altijd intrigerend.

Estafette door 16 pianisten
Het Canto Ostinato wordt gespeeld door zestien pianisten. Zij nemen het estafettestokje van elkaar over onder regie van Gerard Bouwhuis. Deze kleurrijke compositie krijgt door de uitvoering met vier vleugels en 16 pianisten een extra dimensie. Om 13.00 uur vindt het startschot plaats. Het doel is niet alleen dat er zoveel mogelijk pianisten dit muziekstuk ten uitvoer brengen, maar ook dat zij dit zo lang mogelijk spelen. Canto Ostinato leent zich door zijn gevarieerdheid bij uitstek om enkele uren te spelen, terwijl de schittering en spanning blijven bestaan.

De uitvoering vindt plaats in boekwinkel Selexys Scheltema op zondagmiddag 27 november a.s. in het stadshart van Almere. De boekhandel ligt op de parterre van de V&D aan Corridor 6.

P.S. dat mooie logo is van mijn hand 😉

Topschrijvers en bezoekers enthousiast over Literatuurfestival Almere


Foto: Merlijn Doomernik

Twintig bekende Nederlandse schrijvers spraken gisteren in Almere met bezoekers over hun werk en het schrijfproces. De kleinschalige setting van het nieuwe festival SchrijversBlock sprak de bezoekers enorm aan. Samen met Conny Brak mocht ik dit festival bedenken en organiseren. Zonder gemeentelijke subsidie. Ook dat kan.

Ruim tweehonderd mensen bezochten afgelopen zondag het festival. In twintig verschillende huizen rondom het Almeerse Weerwater traden onder andere Kader Abdulah, Joost Zwagerman, Ronald Giphart, Rasha Peper, Vonne van der Meer, Loes den Hollander, Christiaan Weijts, Stephan Sanders en Marja Pruis op.

Schrijver Kader Abdulah over het festival: ‘Het is goed om op deze wijze een literaire verbinding met de jonge mooie stad te creëren. Ik was blij verrast met de volle huiskamers’. Christiaans Weijts en Loes Hollander waren vooral enthousiast over de stad: ‘Hier gebeuren nieuwe dingen. Het waren mooie gesprekken vanmiddag in die spraakmakende huizen rondom dat grote stadswater.’

Bezoekers waren enthousiast, ze konden letterlijk in gesprek met hun favoriete schrijver. Een bezoeker: ‘Het voelde als een cadeautje, naar drie schrijvers kunnen, luisteren naar nieuw werk en genieten van een heerlijk kopje koffie met speculaas.’ Een andere bezoeker: ‘Het was een geweldige middag. Goed om te weten hoe een schrijfproces werkt en waar de schrijver zijn inspiratie vandaan haalt. En ook erg leuk dat overal een architectuurgids lag met informatie over de woningen waar dit allemaal plaatsvond.’

De andere schrijvers en gastgezinnen konden tijdens een ‘afterparty’ in de Nieuwe Bibliotheek met elkaar napraten. Na het succes van dit jaar hoopt ik dat SchrijversBlock volgend jaar opnieuw aan mijn keukentafel wordt georganiseerd. Ik was hiermee niet het enige gastgezin dat enthousiast was over de opkomst.

De nieuwe apartheid in Nederland


In Nederland ontstaat een nieuwe vorm van apartheid. Apartheid is het Afrikaner woord voor “isolement”. Apartheid is een term die in gebruik kwam in de crisisjaren ‘30 en betekende het politieke beleid in het kader waarvan groepen kansarmen werden onderworpen aan gescheiden ontwikkeling.

In het toenmalige Zuid-Afrika hadden blanken meer rechten dan zwarten. In het Nederland van nu gaan groepen kansarmen dezelfde ontwikkeling tegemoet. Er ontstaat een enorme kloof tussen de ‘rendabelen’ en ‘onrendabelen’ in ons land. Kijk bijvoorbeeld naar de gevolgen voor chronisch gehandicapten en wajongers door de extreme bezuinigingen op deze doelgroep. De afbraak van het zorgstelsel en de stapeling van bezuiningsmaatregelen veroorzaken dat deze mensen langzaam uit het zicht van de maatschappij verdwijnen en verpieteren achter de geraniums. Vaak jonge mensen met veel mogelijkheden om als volwaardig lid van de maatschappij in dezelfde maatschappij te participeren. Door de afschaffing van het persoongebonden budget, de bezuinigingen op de sociale werkplaatsen, de afschaffing van de Wajong, de halvering op de tegemoetkoming in medische kosten en de bezuinigingen op het passend onderwijs zullen grote groepen jongeren en ouderen hun kansen op de arbeidsmarkt sterk zien verminderen en daardoor kansloos en onrendabel worden. Chronisch zieke mensen, gehandicapten waar vroeger hard voor is gestreden in Nederland door mensen die het land na de oorlog weer hebben opgebouwd. Zij waren trots op het eerlijke sociale stelsel. Trots op hoe dit land vormgegeven werd door solidariteit van hun bevolking. Onderdeel van de Nederlandse international identiteit. Een stevig sociaal stelsel en hoog welzijnsniveau kenmerkten de laatste 50 jaar. De halve wereld kwam kijken hoe die ‘Dutch’ hun zorgstelsel geregeld hadden. Die vrijheid, zelfstandigheid en onafhankelijkheid worden met de ‘apartsheidsplannen’ van dit kabinet ernstig bedreigd.


Er is een morele crisis in Nederland
In Zuid-Afrika werd het systeem van isolement versterkt door een reeks wetten, gesterkt door de crisis waar de wereld zich in bevond. Nederland bevindt zich ook in een crisis, maar het lijkt vooral een morele crisis. In het Afrika van toen werden sociale contacten tussen rassen verboden. Hier wordt men door de maatregelen van het kabinet gedwongen thuis te zitten of naar de bossen terug te gaan. Naar de instituten, ver weg van de maatschappij. Apartheid in een nieuwe vorm, apartheid als isoleermiddel. Een vorm die niet zo opvalt als je gezond bent en een baan hebt. Maar keihard aankomt bij de mensen die geslachtofferd worden door het huidig kabinet. Door de bezuiniging ontstaat, vergelijkbaar met het Afrika van toen, een scheiding van publieke voorzieningen en scheiding van onderwijsnormen. Toen met rasspecifieke functiecategorieën en een afremming van niet blanke participatie in de maatschappij. Nu met functiespecifieke categoriën en participatie door enkel de gezonde rendabeler mensen in onze maatschappij.
De andere parallel met Afrika is dat hoewel de uitvoering en handhaving van de apartheid werd vergezeld door een enorme onderdrukking van de oppositie door rechtse partijen en populisten, er een voortdurende verzet tegen de apartheid in Zuid-Afrika bestond. Apartheid is veroordeeld door de Internationale gemeenschap.
Na jaren van apartheid zijn mensen met een handicap onderdeel van onze maatschappij geworden. Deze gelijke kansen worden nu bedreigd door kabinet Rutte met de voorgenomen bezuinigingen op bijna alle zorgsectoren die gehandicapten, jongeren en ouderen treffen. Het verzet uit de bevolking, de belangenorganisatie en de oppositie is groot. Groter dan ooit. Maar ze wordt niet gehoord. Of misschien wel gehoord, maar er wordt niet naar geluisterd. En dat lijkt een grotere crisis dan de financiële crisis waar we inzitten.

Vrijheid van keuze
Ik hoop werkelijk dat in het Nederland van nu het moreel besef groeit om de maatregelen terug te draaien die er voor zorgen dat Nederland niet de geschiedenis ingaat als land waar een nieuwe vorm van apartheid is ontstaan, maar waar Nederland gidsland kan blijven als het gaat over vrijheid van keuze als het gaat over de eigen regie over leven en zorg. Waar het gaat om solidariteit en respect voor elkaar.

Geeft ons land zijn burgers een gevoel van geborgenheid?


Nederland kent een waarden top tien. Een aantal jaar geleden (2006) gehouden onder een representatief deel van onze bevolking. Deze waarden geven aan wat de Nederlander als goed beschouwt. De mores van het land als het ware. Misschien ook wel een belangrijk onderdeel van de Nederlandse identiteit.

Een waarde is een diepgeworteld vertrouwen die aangeeft hoe je wil dat men zich in ons land naar elkaar gedraagt. Deze waarden horen ook herkenbaar te zijn in de leiderschapsstijl van politici en topondernemers. De boegbeelden van ons land. De waarden staat voor de ethische beginselen en mores van ons land. Een opsomming.

De waarden top 10 van de Nederlandse burger

1. Veiligheid, gevoel van geborgenheid.
2. Fatsoen, netjes met elkaar omgaan.
3. Gelijkwaardigheid, gelijke behandeling in diversiteit.
4. Vrije meningsuiting, geen ‘censuur’.
5. Tolerantie, ruimte geven aan de ander.
6. Solidariteit, actief bijdragen aan elkaars welbevinden.
7. Zelfbeschikking, werk en leven zonder inmenging.
8. Respect voor ‘people and planet’, maatschappelijk ondernemen.
9. Vrijheid van religie.
10.Vaderlandsliefde, trots op de prestaties van Nederland.

Wat opvalt is dat we vooral zachte waarden hebben in ons polderland. Die zachte waarden hebben we in de vorige eeuw opgebouwd. Daar mogen we trots op zijn. Nederland is een ‘praatland’ en sluit beter aan bij Scandinavië en Duitsland dan bij de Angelsaksische landen als Groot- Brittannië en de Verenigde Staten. Dat zijn duidelijk meer ‘vechtlanden’. Dat merk je ook aan het leger. Ons leger nam in Afghanistan een totaal andere rol (opbouwen) dan de Engelsen en Amerikanen. De cultuur in Nederland is gebaseerd op feminiene waarden en normen. Dat zie je aan de top 10.

Feminien land?
De vraag ligt nu. Blijft dit zo. Blijft Nederland dat feminiene fijne land waar we alles in dialoog met elkaar blijven oplossen. Een fatsoenlijk land. Een land waar iedereen gelijkwaardig is. Zelfbeschikkingsrecht en eigen regie heeft over onderwijs, zorg en leven. Waar mensen nog solidair zijn en respect hebben voor elkaar. Actief bijdragen aan elkaars welbevinden. Een sociaal en liberaal land zijn. Waar we geen jonge Angolezen uitzetten die volledig geïntegreerd zijn. Een land op trots op te zijn.

Wordt Nederland vechtland?
Ik vraag me dat af? Is dat nog wel zo. Kijk ik door een verkeerde bril? De theorie over identiteiten, waarden en normen vertelt ons dat deze niet snel veranderen. De praktijk toont anders. Ik zie Nederland in rap tempo veranderen in een masculien land. En dat stemt me niet blij. Wat overblijft is wat ik boven schets. Een vechtland met dito leiders in het bedrijfsleven en de politiek. Ik wil dat niet en wens ik ons land ook niet toe. Of zie ik dit verkeerd? Uw reactie kunt u hier kwijt.

The dutch crisis: An inconvenient truth


Nederland krijgt een slechtnieuwsgesprek van formaat te verwerken. Wat me opvalt is dat de negatieve informatie in de voorlichtingscampagnes van het huidige kabinet de attitudeverandering van de Nederlandse burger meer stimuleert dan de positieve informatie. Het Kabinet weet namelijk heel goed dat negatieve informatie – we noemen dat verliesframing – bij boodschappen die moeten overtuigen beter werken. ‘Het zuur’ helpt bij verandering.

Mensen geloven in het goede
Mensen hebben van nature een aversie tegen verlies, nemen liever hun winst nu en stellen verlies uit. Omdat veel bezuinigingsmaatregelen van kabinet of gemeente pas na 2014 plaatsvinden maken veel mensen zich nog weinig zorgen. Psychologen kennen al veel langer het bestaan van de positivity bias. Mensen verwachten in overweldigende mate dat er goede dingen in hun leven plaats hebben in sterke tegenstelling tot neutrale of negatieve zaken. Dat verklaart het succes van feel good movies. Waar de meeste mensen een wereld construeren waar slechts positieve zaken plaatsvinden, zal negatieve informatie eerder opvallen en botsen met hun primaire verwachtingen en zal zorgen voor ontkenning en verwarring. Ook wel de shock doctrine genoemd. Negatieve informatie is vaak hoog informatief en complex – zie Al Gore’s film uit de titel van dit stuk. Daardoor krijgt het extra gewicht in het besluitvormingsproces in de debatten erover. Voor de spindoctors van het huidige kabinet is verliesframing de toegepaste methode om de harde bezuinigingen in te voeren.

Niet zolang geleden is verliesframing gebruikt het bij de berichtgeving van TNT-post naar hun postbodes en andere medewerkers, omdat er 11.000 banen moesten verdwijnen. Door de boze buitenwereld, de concurrentie van Select Mail en Sandd. Maar, stelt TNT, door gezamenlijk wat salaris en andere emolumenten in te leveren, kunnen de ontslagen wellicht met een paar duizend werknemers worden verminderd. Vergelijkbaar met wat het Nederlandse leger nu overkomt. Verliesframing dus. Hoe dan ook krijgt Nederland nu een slechtnieuwsgesprek van formaat te verwerken. En elke burger krijgt er last van. Met dat verschil dat de zwakkeren en zieken procentueel veel meer moeten inleveren dan de sterke schouders.

Negativiteitsvertekening
Indrukken die zijn gevormd door negatieve formuleringen of een negatieve context blijken dus veel sterker dan op basis van positieve termen. Dat is de reden dat dit huidige Kabinet zo hard en onmenselijk optreedt. Naar asielzoekers als Mauro. Want pas op. Als Mauro mag blijven dan stroomt Nederland vol met immigranten en gelukszoekers uit Angola. Deze negativiteitsvertekening is de basis van verliesframing. De succesvolle techniek. Het gedrag van de burger wordt dus beïnvloed door de manier waarop iets wordt neergezet. Een voorbeeld: Vergelijk het met het kopen bij de slager. Een consument koopt liever een bieflapje dat voor 75 procent mager is dan eentje dat 25 procent vet bevat. Zo kun je spelen met boodschappen zonder de waarheid geweld aan te doen. De inhoud van de boodschap blijft dezelfde. Wordt bijvoorbeeld gesproken over het aantal overlevenden van een ramp, dan wordt dat als minder bedreigend gezien dan het aantal sterfgevallen door verdrinking bij diezelfde ramp. Bij de PGB-bezuinigingen die momenteel plaatsvinden wordt gesteld dat er veel gefraudeerd wordt. Men focust op het slechte. Het boze. Je krijgt eerder medestanders en klagers mee. Ontevreden volk. Maar als je het omdraait zou je ook kunnen zeggen dat 99 procent niet fraudeert. Dat klinkt anders. Bewust wordt dat niet gedaan om de grote massa te laten denken dat de verandering goed is.

Het is niet netjes
Al Gore’s film ‘An inconvenient truth’ ondersteunt onbedoeld de verliesframingstrategie die waterschap De Brabantse Delta in 2005 koos voor zijn externe communicatie. Op hun site staat onder het subkopje ‘De rekening’ de volgende tekst: ‘Als inwoner van of ondernemer in West-Brabant heeft u belang bij het werk van waterschap Brabantse Delta. U betaalt jaarlijks mee aan de kosten die het waterschap maakt, via de waterschapsbelasting. Met dit geld werkt het waterschap aan het voorkomen van overstroming, vervuiling, verdroging en uitsterven in West-Brabant.

De regering doet hetzelfde. En dat is niet netjes. Want je gebruikt communicatietechniek om je zin door te drijven. De burger betaalt nu de rekening om te voorkomen dat Griekenland failliet gaat. Om te voorkomen dat de tolerantie in Nederland verdwijnt. Om te voorkomen dat zorg onbetaalbaar wordt. Om te voorkomen dat … En dat, juist dat stemt me erg triest.

De shock-doctrine van het kabinet. Is er wel respect voor het land, het milieu en ons?


Ik zie een nieuwe vorm van respectloosheid van het nieuwe kabinet naar burgers. De regering is momenteel hard met ‘zure’ bezuinigingen naar de zwakkeren in onze samenleving. Bijvoorbeeld als het gaat om waarom het Persoongebonden Budget (PGB) moet worden afgeschaft. Met drogredeneringen als: ‘We kunnen het niet meer met zijn allen opbrengen’ of bijvoorbeeld ‘de samenleving is de kosten van onze verzorgingsstaat zat’. Dit is het constante staccato van dit kabinet. Er worden zelfs gemeenplaatsen gebruikt als profiteurs en fraudeurs om hun standpunten rondom het afschaffen van de PGB over de bühne te brengen. Maar niet alleen dat. Het is de combinatie met het ‘zoet’ voor de rijksten dat pijn doet. De duurste benzineslurpers als de Audi quattro of Range Rover worden onder dit kabinet bijna 40.000 tot 50.000 euro goedkoper, en je mag er nog harder mee rijden, met die 6 cilinders, zelfs 134 km per uur. De kleine groene auto’s worden duurder. Griekenland wordt gered en de snelwegen worden verbreed. Maar de Wajongers worden gepakt. De sociale werkplaatsen overbodig. Het passend onderwijs voor gehandicapten, daar kan flink het mes in. Dat verkoop je toch niet meer aan je volk. De kloof tussen burger en kabinet wordt groter en groter. De schok is te groot.

Respect
Als we het woord respect bekijken heeft dit heeft alles te maken met de manier waarop je naar de ander kijkt. Het woord respect komt in veel talen voor en betekent letterlijk “omkijken naar” maar wordt meestal vertaald met “eerbiedigen” of, wat zwakker uitgedrukt, “iemand in zijn waarde laten”. Respect kun je definiëren als het spanningsveld tussen betrokken zijn (“liefde”) en de juiste afstand houden (“vrijheid”). Een liberaal begrip. Een sociaal liberaal begrip. Tevens is dat voor het kabinet meen ik een complex begrip. Ik leg het voor Mark Rutte en zijn collega graag nog eens uit. Respect voor de samenleving zou moeten leiden tot een gezonde balans, die het resultaat is van gelijke tegenkrachten: liefde en vrijheid. Binden en loslaten.

De boksring in de tweede kamer
Als toeschouwer van het handelen van huidig kabinet zie ik ik een soort boksring. Premier en staatsecretaris zetten de hakken in het zand. De oppositie zit klaar. Er wordt met woorden gemept. Met argumenten geslagen, met drogredenen en non-argumenten gebokst. Dit is exemplarisch voor veel debatten momenteel. Echter via de boksring werkt het in ieder geval niet. De dialoog lijkt beter. Op de een of andere manier is de burger geleerd om te zwijgen als het over beleidsvorming gaat, om afstand te bewaren. Aan sommigen van ons werd nooit gevraagd onze ideeën en meningen te uiten. Op school en tijdens ons volwassen leven hebben we geleerd stil te zijn, opdat anderen ons kunnen vertellen wat we moeten denken. Door deze ervaringen zijn we gaan aarzelen het woord te nemen en zijn we soms bang voor elkaar geworden. Veel mensen verlangen ernaar opnieuw met elkaar in gesprek te raken. Ook met de regering. Maar die geeft niet thuis. We verlangen vurig naar een kans om te spreken. Om mee te denken. We snappen best dat er bezuinigd moet worden. Maar laten we er samen over praten. Ik schreef vorige week een brief naar VVD-Tweede-Kamerlid Tamara Venrooy om met haar in dialoog te komen. Over andere oplossingen voor het PGB. Ik kreeg het partijstandpunt van de VVD als standaard antwoord. Een afspraak is er niet van gekomen.

Het is een geweldige ‘Shock’
In het boek ‘Shock Doctrine’ van Naomi Klein wordt verteld dat een crisis vaakt misbruikt wordt voor verandering. Ze noemt de val van de Berlijnse Muur, de orkaan die New Orleans onder water zette, de omslag in Zuid-Afrika als voorbeelden. Ze stelt dat in een crisissituatie de veranderingsbereidheid bij de bevolking het grootst is. In de vele voorbeelden die Klein noemt is dat veelal ten nadele van de bevolking, en wordt met succes een rechtse kapitalistische structuur ingevoerd. Door dit boek snap ik meer de beweegredenen van dit kabinet en hoe het rampenkapitalisme blijkbaar werkt.

Mag ik een oplossing aandragen?
In deze tijd van crisis is het toverwoord ‘vertrouwen’. Vreemd dat dat inzicht er blijkbaar nog niet is bij dit kabinet. En ik hoop dat het kabinet de komende debatten over bijvoorbeeld het PGB, passend onderwijs en de wajong, en vooral naar het waarom van de regelingen, tot inzicht komt en dat er weer balans kan worden aangebracht in de manier waarop we met elkaar om gaan. Vertrouwen is gebaseerd op integriteit, op het feit dat je van binnen uit weet wat goed en niet goed is. Bezuinigen op de zwakkeren is niet goed. Uiteindelijk ben je zelf verantwoordelijk hoe je met je zelf, anderen en de wereld om gaat. ‘There is enough for everybody’s need, not enough for everybody’s greed’ zei Gandhi. De crisis biedt kansen. Kansen op herstel van het zoeken naar wat goed is en wat fout. Van zoeken naar grenzen en nieuwe wegen, gebaseerd op wederzijds respect en vertrouwen, in dialoog met voorstanders van verschillende visies en belangen. Vertrouwen komt echter niet zo maar, het is het gevolg van een proces dat zichtbaar dient te zijn. Vertrouwen volgt vanuit betrouwbaarheid. En betrouwbaarheid is het gevolg van de mate van consistentie in je afspraken en handelingen, dus in je gedrag. Dat betekent niet meer zo maar iets beloven over nimmer en nooit meer het PGB afschaffen en dat een half jaar later wel willen doen. Het goede nieuws is dat als vertrouwen toeneemt, de snelheid van samenwerking en de kosten van controle afnemen (en bureaucratie). Wie van rechts, midden of links toont het leiderschap dat voor deze verandering nodig is?

Naschrift
Mijn werk en vrijwilligerswerk gaat vaak over het bereiken van een ‘next level’. Heel vaak voor zorginstellingen, speciaal onderwijs en culturele instellingen. Opvallend genoeg zijn dit ook de ondergeschoven kindjes van dit kabinet. Zorg voor mensen met een uitdaging, passend onderwijs en onze cultuur past bij een hoog zelfbesef, inzicht, ontplooiing en beschaving. Ik merk dat we die zo belangrijke stukjes beschaving kwijtraken. Veel gehandicapten raken door het afschaffen van hun PGB hun eigen regie over zorg en daarmee ‘zelfrespect’ kwijt, evenals hun ontplooiingskansen (Maslov). De bezuiniging op sociale werkplaatsen en passend onderwijs vergroot de kloof nog meer. Ik maak me echt zorgen om Nederland.