Categorieën
Cultuurkantelen Positief Toekomstkantelen veranderprocessen

We leiden jongeren op voor vakken uit de vorige eeuw, en dat is verschrikkelijk


picasso-guernica

‘Pap,’ zei mijn studerende zoon vorige week zaterdag tegen me. ‘Was het in jouw tijd ook zo dat er geen werk voor je was toen je je bul ontving?’

Hij studeert psychologie, hij is slim en heeft geen moeite mooie cijfers neer te zetten, maar is de laatste tijd onrustig in zijn hoofd. Net als zijn medestudenten, nu ze in het tweede jaar zitten. Hoe dat komt? Ze kunnen geen stageplekken vinden. Worden afgescheept. Er zijn geen banen. Ze merken dat ze door hun school zijn verleid tot het volgen van een mooie studie, maar ervaren nu een toekomst die wellicht vastloopt in de tragedie van werkeloosheid.

De vakken van de toekomst zijn niet die nu worden gegeven

Ieder onderwijsinstituut weet – en elke politicus weet dat ook – dat er in Nederland meer dan voldoende psychologen rondlopen. Toch nemen ze studenten aan en vullen ze hun opleidingen (en hun inkomen) met enthousiaste jongeren. Terwijl ze beter zouden moeten weten. Zo is dat ook met andere vakken als sociologie en communicatie (ik weet uit mijn kringen dat er vele duizenden werkeloze commmunicatiekundige mensen rondlopen). Ik maak me zorgen, samen met mijn zoon en vele anderen, over waar we onze jeugd voor aan het opleiden zijn.

Nog een paar quotes van zoonlief om erin te komen, want de discussie ging over meer zaken: “Wat ik nu moet leren is soms zo onzinnig pap. Het is net of psychologie jaren heeft stilgestaan. En op tentamens worden we enkel afgerekend op kennis oplepelen, kennis die we straks waarschijnlijk helemaal niet nodig hebben’ en ‘… het is net alsof docenten enkel maar uit boekjes van de uitgever voordragen, en geen eigen ideeën hebben …’ en ‘ …we zitten in een harnas waar we niet meer zelf mogen denken, fouten maken, op je bek gaan en daarvan leren. Hoorcolleges kun je net zo goed thuis volgen, in de zaal zitten voegt niks extra’s toe …’

De docent van nu staat aan de lopende band

Niet toevallig was ik vijf dagen daarna op een debatavond over ‘Bildung’ in De Nieuwe Bibliotheek van Almere. Er was een hoogleraar Talentontwikkeling uit Twente bij, iemand van de Bildungsakademie en een dame van Windesheim Flevoland. De avond startte met een aantal stevige statements.

  • Door de door het rijk vastgestelde einddoelen en de hierdoor ontstane curriculumdwang is het onderwijs zo vastgelopen en geïnstitutionaliseerd dat er voornamelijk maatschappij-ongevoelige kennisrobots van de opleiding komen.
  • De docent heeft het gevoel een productiemedewerker aan de lopende band te zijn om de perfecte student af te leveren, wat dat ook moge zijn.
  • Onze kinderen worden opgeleid voor de vakken van 20 jaar geleden.
  • Door de systeemdwang, de strenge financiering kan of wil niemand meer ingrijpen.

Je begrijpt uit deze stellingen dat vrije intellectuele burgers niet meer op de hogescholen en universiteiten worden gecreëerd, omdat het een soort kennisgevangenissen zijn geworden.

Onderwijs moet gekanteld: spieken mag weer

Er ontspon zich een spontane dialoog tussen het publiek en de welgeleerde koppen aan de forumtafel. ‘Laten we stoppen met toetsen,’ werd er geopperd en meteen omarmd door het publiek. Want waarom enkel cijfers geven voor reproductie, terwijl analyse, verbinden, samenwerken veel belangrijkere talenten zijn om te laten groeien. Verdere kantelingen kwamen snel: Laten we dan meteen ook studenten samenwerken bij hun examens, dan hoeven ze ook niet te spieken, want in het bedrijfsleven werk je ook samen met je collegae om de beste oplossing te bedenken. Laten we de examens gewoon met open boeken doen, en met gebruikmaking van internet, want dat doen we in ons werkzaam leven toch ook. Kennis is overal haalbaar en vindbaar. Onzin om enkel op te sommen wat je hebt geleerd. Zorg voor basiskennis en vaardigheden en ga bezig met ‘Bildung’!

We moeten weer veel tijd inrichten voor zelfontwikkeling

Wat mist in het huidig onderwijs, althans volgens de forumleden, is ‘Bildung’. Er is geen goed Nederlands woord voor. Zelfontwikkeling of zelfontplooiing wellicht. Het is in ieder geval verdraaid existentialistisch, denken en vragen stellen vanuit het vrije mens-zijn. Het ontwikkelen van het vermogen om zelfstandig en kritisch te denken. Verbanden kunnen leggen, bewust zijn van maatschappelijke discussies, ontwikkelen van sensitiviteit, van de verwondering, creativiteit. Hou je bezig met ontwerpen, talentontwikkeling. Ga op zoek naar wetenschappelijk geletterdheid, naar kunstzinnig geletterdheid en maatschappelijk verantwoordingsbesef. Ga verbindingen buiten de grenzen van het vakmatige leggen om in de 21ste eeuw je weg te kunnen vinden in een wereld die steeds meer informatie en kennis beschikbaar heeft. Daar moet tijd voor worden ingeruimd.

Brede basis en meer generalistische opleidingen nodig

En daarvoor hebben we andere opleidingen nodig. Want er gebeuren zoveel zaken op de snijvlakken van alle vakken. Waarom sec les geven in scheikunde, biologie, of natuurkunde als alles met alles te maken heeft? Verbindt de grote vakken met ‘Bildung’ en kantel naar beter, want nu we niet meer weten waarvoor we opleiden, moeten we die curricula ook loslaten. Breder opleiden, bredere docenten aantrekken, en de passie weer laten terugkomen in het onderwijs. Waar leerlingen en docenten zich vrij voelen om andere zaken in te brengen dan waar de boekjes en syllabi over schrijven. Zodat er weer echt gezocht wordt naar vernieuwing, naar anders, naar weten, naar zingeving. In een context waar studenten en leerlingen zich weer vrij voelen, zodat ze kunnen excelleren, experimenteren en reflecteren, als een totaal mens. Je kunnen bewegen als Alice in Wonderland. Je verwonderen over muziek of kunst. En de context van schilderijen van Picasso’s Guernica of Goja’s El tres de mayo de 1808 te leren begrijpen door te kijken, en continu vragen te stellen. En niet als product van de lopende band de perfecte kennisrobot te willen zijn.

Categorieën
De Nieuwe Samenleving Positief Toekomstkantelen veranderprocessen

Mag er een beetje meer Aikido in de communicatie?


be694f2a0aeb9fd81cc9c492d0a91e0c

Hup, laat ze het zelf opknappen, die bovenbazen, al dat gedoe met al die schandalen. Leer ze als slimme communicado gewoon Aikido. En blijf zelf weg uit de verbetenheid in de (sub)top. Je hoeft je broodheer bij schandalen echt niet meer te beschermen tegen de boze buitenwereld. Trek op moment van crisis niet alles meer uit de kast om de reputatie van je organisatie te ‘redden’. En stop meteen met al die schuldbelijdenissen. Die ‘Mea culpa’s’, daar koopt niemand meer iets voor.

Ik zal niet uitputtend zijn, ik noem de actuele feiten. De NS met stiekeme aanbestedingsspionage, Volkswagen met stiekeme dieselchips en onze Groningse gasbel met geheime afspraken tussen politiek bestuurders en aandeelhouders. En het volk is niet gek. Een slimme onderneemster verkoopt in Groningen al broodjes ‘Gasbel’. En weet je, er zit stinkkaas op. Mijn advies, wordt als voorlichter geen oplichter. Verdedigen of vluchten is de basale reflex van de bovenbazen en hun lijfeigenen. Aanvallen trouwens ook. Kijk maar naar Geert Wilders die rechter of parlement aanvalt door er ‘nep’ voor te zetten. Er is een vierde weg.

Natuurlijk, het is begrijpelijk dat je liever niet praat over de incompetenties van je baas, of politieke leider. Het is leuker om te oreren over de ambities, groei en kansen van de club in diskrediet. Maar besef wel dat je daarmee het rookgordijn voor falend leiderschap in stand houdt. De rol van de communicatieman en -vrouw is vandaag de dag volledig gekanteld en het ambacht heeft niet méér kennis en vaardigheden nodig, ze heeft Aikido nodig.

‘Aikido is een verdedigingssport waarin de energie van de ander het uitgangspunt is. Door optimaal gebruik te maken van de energie van de ander wordt ruimte gecreëerd, de aanval afgewend en geneutraliseerd. Aikido maakt gebruik van natuurlijke bewegingen vanuit rust en balans. Je leert om met innerlijke rust en balans flexibel in te spelen op je omgeving.’

Omarm de schaduwkant van het vak

Als je graag de regelneef speelt, het stappenplan voor de gewenste identiteit van je bedrijf in een kekke Prezi zet, graag mega-klanten-events organiseert en precies weet hoe je een veranderproces moet orkestreren, met alle ins and outs, dan kun je beter stoppen dit verhaal te lezen. Dan snap je niet hoe het vak echt in elkaar zit. Communicatie-vakkundige zijn is behalve een ambacht uitoefenen, tegenwoordig vooral werken aan andere ‘mindsets’, met je bovenbazen, je tussenbazen en vooral met je onderbaasjes: alle medewerkers. Waar je de bovenbazen leert hun zekerheden los te laten, leer je tegelijkertijd de onderbazen onzekerheden te omarmen. En dat verlangt een andere rol én ander curriculum van de vakkundige communicatiespecialist.

Waarom leer je niets van schaduwkanten op de communicatieopleiding

Je schaduwkant kennen is de enige kant die echt van belang is, weten oude indianen. Het wijst je op je onvolledigheid. De omgang met falen maakt tot wie je bent. Dat omgaan met de schaduwkanten van bedrijf en leider, daar liggen de kwaliteiten waar de vakkundige adviseur aan kan werken. Je schaduwdeel is onderdeel van je totale werkelijkheid. Omhels die kant en je wordt een sterker adviseur. Laat je organisatie de eigen schaduw omhelzen en het wordt een eerlijker bedrijf.

‘Handelen in harmonie met je eigen karakter, je innerlijke kwaliteit inzetten. Ieder mens is uniek. Ieder mens heeft specifieke kwaliteiten. Aikido helpt om die eigenheid te ervaren en in te zetten. Je leert te bewegen vanuit eigen kracht, niet vanuit strijd met de ander.’

Mag het een beetje meer Aikido in de opleiding tot adviseur is de titel. Akido leert je bewegen vanuit de eigen kracht. Als je als adviseur rondom de macht vertoeft, merk je dat er snel wordt gehecht aan abstracte concepten en cijfermatigheden. Je wordt erin meegesleept en vergeet de bron. Wat oude indianen goed begrepen, is dat de natuur geen ego kent. De wereld van het ego is tijdsgebonden en vluchtig. Kijk naar de natuur, die is zoveel efficiënter. Een zaadje levert amper inspanning om boom te worden. De natuur kent de wil om leiding te nemen. Herkent de wetmatigheid van moeiteloos leven. Egoloos, dus moeiteloos. In de moderne wereld is de neiging groot om veel tijd door te brengen met denken, overwegen, praten, beslissen, piekeren en brainstormen. Allemaal “hoofd” activiteiten. Aikido helpt om de balans tussen lichaam en geest te herstellen en alertheid te ontwikkelen. Het zijn niet-literaire middelen die als doel hebben iets teweeg te brengen in de bedrijfssociale context. Je bent eerder ontregelaar dan regelaar. Je kunst wordt bestaande interactiepatronen op losse schroeven te zetten. Je bent de contrastvloeistof binnenin.

Wordt eens een druïde, bard of nar

De Germaanse koningen hadden druïdes in dienst. Ook Ceasar had er behoefte aan, heb ik me laten vertellen. En dat was niet zomaar. De druïde leert de leider anticiperen op de vele rollen die hij moest (uit)oefenen. Door bijvoorbeeld niet weerbarstig te zijn, maar flexibel. Speel eens een bamboestengel na in de storm (eng hè) en voel de sensatie in je lichaam. Benut dat in een volgende crisis. Het is de flow van leiderschap. De Tai-Chi van je levensenergie – of wordt het nu erg Oosters. Maar als je tot hier in de tekst bent gekomen, heb je in ieder geval doorzettingsvermogen getoond. Door de theorie van Aikido leer jij, je baas en je organisatie in alle rust naar het veranderend landschap kijken. Van de zomer en herfst naar de kille winter. Standvastig in visie en waarden. Als een boom uitkijkend over de glooiingen van de verandering. Het stuur losjes in handen, prioriterend, actief en gemotiveerd. Meesturend met de onderstroom.

En neem als communicado de rol aan die je past op dat moment. Die van de wijze druïde, de spiegelende nar of de verhalende bard. Echte adviseurs worden gedreven door een innerlijke verplichting om zaken beter te doen, zinvoller, of wat je het ook wil noemen. En gebruik daarbij je zesde zintuig, die innerlijke drijfveer is je kompas. Vertrouw er maar op.

‘Door training ontstaat een innerlijke kracht, een stevigheid die onwankelbaar is. Tegelijkertijd biedt Aikido elk moment de keuze: wegstappen, meebewegen of doorzetten. Steeds is de weg waarlangs flexibel, de kern waaruit solide.’

Marcel Kolder is kanteldenker en eigenaar van Draoidh bv – een ander communicatiebureau

Categorieën
Cultuurkantelen De Nieuwe Samenleving Toekomstkantelen veranderprocessen

Binnenstad kantelt van grootschalig naar leuk


Grote winkelconcerns in binnensteden hebben het moeilijk, je hoeft maar de krant open te slaan of er gaat wel een concern failliet of moet drastisch inkrimpen. Dat heeft voor een deel te maken met verandert koopgedrag, want veel kan worden aangeschaft via internet.

11951116_1169808936366864_3122149377202632104_n

Klein wordt het nieuwe groot

Het is helder dat de visie op binnensteden moet kantelen, want zo gaat het niet verder. We moeten af van het idee dat winkels allemaal in de binnenstad horen. Stadscentra 3.0 zullen gaan veranderen in een ‘belevenis-platform’ met horeca, cultuur en de ambachtswinkels van ‘local heroes’ met verwenproducten. Kortom, een plaats waar je heen gaat om te flaneren, een film te zien of cadeautjes te kopen.

Werkplekken voor ZZP’ers

Ook ontstaan er kleinere werkruimtes voor ZZP’ers die hun producten of diensten verkopen. Zo kunnen er miniwinkeltjes ontstaan met een enkelvoudig product. Een 3D-printshop naast de webshop, of de afhaalshop bij de webshop. Door al die werkgelegenheid groeien koffieketentjes, broodjeszaken en proeverijen voor lokale producten als het bekende onkruid.

Ook kappers of make-up studio’s hebben een gouden toekomst. De verwen-economie. In Amsterdam vind je voor van alles wel een pijpenla of kiosk, van olijfolie tot bier, van kapper tot nailstudio. De hoge vastgoedprijzen zorgen voor een groeiend leger aan ZZP’ers in de stad op andere plekken dan verwacht kleine werkwinkels, ateliers of tijdelijke pop-up stores inrichten. De opkomst van nog meer creatieve ateliers valt te verwachten.

Bouwmarkten herontdekken de binnenstad

Praxis en Karwei openden afgelopen maanden kleine kluswinkeltjes in de binnenstad 3.0. Want, om voor een haakse slijper of een doosje schroeven helemaal naar de stadsrand te rijden, dat is te veel moeite. Het zal niet lang duren of de Hema splitst zich op in kleine units waar je worst, Jip en Janneke-ondergoed of schoolartikelen kan kopen. In Zuid-Europa zijn kiosken een bekend beeld, en is meer diversiteit op straat te vinden is dan enkel oliebollen en hotdogs.

Kleine flexibele kiosken hebben de toekomst

Winkels hebben de neiging te vestigen op aantrekkelijke plekken, daar waar veel mensen komen. Het zal niet lang meer duren of de kiosk komt weer terug in het stadsbeeld. Als avontuurlijke winkeltjes waar de nieuwste design in pop-up ateliers of verrassende hapjes in eet-ateliers worden uitgeprobeerd. Plekken die het gezellige Jordaan-gevoel van vroeger weer terugbrengt. Je ziet ze al in Amsterdam, Den Haag en Rotterdam uit de grond schieten. De nieuwste variant kiosk is die van de Minimono Company. Flexibele duurzame kiosken die je snel neerzet en zo weer weghaalt. Als pop-up kiosk of nomad kiosk. Paviljoentjes die de binnenstad weer laten leven. En als kers op de taart heeft de Minimono zonnepanelen of een ‘bijenlandingsplaats’ op het dak. Als dat niet bij de kanteling van de stad hoort, dan weet ik het niet.

Het zal niet lang duren of de Hema splitst zich op in kleine units waar je worst, Jip en Janneke-ondergoed of schoolartikelen kan kopen.

Naar de Minimono Company >>>

Categorieën
Cultuurkantelen De Nieuwe Samenleving Positief Toekomstkantelen veranderprocessen

Versleten organisaties kantelen


upsidedown

In de zakeneconomie van het afgelopen decennium leek de onverzadigbare drang naar aandeelhouderswaarde, economische groei en harde resultaten belangrijker dan aandacht voor de individuele medewerker. In een welhaast bodemloze put van verlangen stonden meer efficiëntie, meer klanten, meer omzet op de voorgrond en dus op de agenda van menig manager. Het gaspedaal werd steeds verder ingedrukt.

Het resultaat van dit alles is dat veel medewerkers hun spreekwoordelijke kont tegen de krib gooiden. De boog kan immers niet altijd gespannen staan. Er ontstaat tegengas. Door elke keer weer dat schepje er bovenop zitten veel medewerkers tegen een mentale uitputting aan en haken talentvolle mensen af. Veel ingesleten en onbewuste belemmeringen verhinderen zodoende de daadwerkelijke benutting van inspiratie, kennis en kunde binnen organisaties. Verstandige medewerkers vertrekken en beginnen vol energie eigen bedrijfjes of stappen naar de ‘concurrent’.

Het individu binnen de context

Binnen vastgelopen organisaties zitten veel teams, managers en medewerkers in een mentale dip. Dit is meestal geen plichtsverzuim of de kantjes eraf lopen, maar het kan heel goed zijn dat na jarenlange ‘veranderslagen’ en gerichtheid op verbeteren van systemen en beheersing, de motivatie ontbreekt. Dat er bijvoorbeeld weinig gedeelde visie op het werk is, omdat de reflex van bezinning op ‘waarom’ je dit werk doet, verdwenen is. En de ‘Why’ is zo enorm belangrijk voor je intrinsieke motivatie. Daardoor zijn er onvoldoende “triggers’ om het werk, dat maar blijft liggen, af te krijgen. Klachtenafhandeling, herstellen van fouten en vergaderingen domineren vervolgens de dagelijkse praktijk.

Verstarrend patroon

Terwijl de druk vanuit organisaties om te blijven presteren steeds meer toeneemt, verandert langzaam de attitude van de medewerker. Het werk komt steeds minder op de eerste plaats. Het jarenlange vechten tegen stroperigheid en belemmeringen moedigt me first gedrag aan en zorgt ervoor dat medewerkers voor zichzelf kiezen in plaats voor de werkkring. Veel managers sluiten de ogen voor het probleem. Het blijft onbespreekbaar. Deels omdat het zo moeilijk te doorbreken is. Deels omdat ze het soms zien als hun eigen falen. Soms weten ze gewoon niet wat ze er mee aan moeten. Bovendien is het lastig te bepalen wat dan de aspecten zijn waarop gestuurd moet worden om het te veranderen! Bij medewerkers treedt steeds meer een gevoel van gelatenheid op. Van het enthousiasme waarmee ze de baan zijn gestart is weinig meer over. Niet zelden verdwijnt de energie van medewerkers buiten de organisatie. Naar de plaatselijke toneelvereniging of de voetbalclub. Zingeving wordt steeds meer buiten de werksfeer ingevuld.

De cijfers

Inmiddels zijn we er achter dat het probleem op grote schaal voorkomt. Een gemiddeld MKB-bedrijf met 100 medewerkers levert al snel veel miljoenen euro per jaar in. En dan hebben we het nog niet over het verlies van kwaliteit van je product of dienstverlening. Al met al een enorme potentie die niet uit de verf komt door een opeenstapeling van verstoringen. Hans Visser heeft daar onderzoek naar gedaan als organisatievitalisator. Hij noemt de faal- en consequentiekosten 3 tot 4 maar zo groot als ziekteverzuim. Mentaal verzuim zorgt voor zand in de bedrijfsmotor en duwt hele afdelingen in een negatieve spiraal. Doodzonde dus.

De vrijheid om te kantelen

Het kantelen van versleten organisaties is mogelijk. Kantelen start bij de top en daarna via de lemige laag van het middlemanagement. Daar zal de pure focus op doelmatigheid, efficiency, controle, regelzucht en kosten/baten moeten worden losgelaten.

De organisatie kan daarna groeien naar een mensgerichter model in plaats het oude systeemgerichte model. Creëer een cultuur waar vertrouwen in elkaar voorop staat in plaats van afgunst, geef elkaar ruimte om te ontwikkelen, heb keuzevrijheid bij de indeling van werk en taken en als belangrijkste, heb opnieuw  aandacht voor elkaars talent in plaats voor sec de winstcijfers en aandeelhouderswaarde.

Veel medewerkers zijn ‘klaar’ met de oude systemen en willen zaken anders organiseren, vaak kleiner en mensgerichter. Een steeds grotere groep doet dat ook. Ze omarmen daarmee de broodnodige kanteling naar anders, en wellicht naar beter.

Verwelkom rebellen in je organisatie

En gelukkig, een steeds groter percentage in het bedrijfsleven en overheid durft anders te denken, anders te doen. Dat zijn de koplopers en de winnaars van nu. Verwelkom als organisatie andersdenkenden in je organisatie, oproerlingen, dwarsdenkers. Cultiveer gezonder rebellie. Openstaan voor vernieuwing helpt de innerlijke groei van je organisatie.

Categorieën
Cultuurkantelen Jesse Klaver Toekomstkantelen veranderprocessen Zorgkantelen

De zorg kantelt, alleen de politiek nog niet


Onder het mom van ‘De kosten stijgen de pan uit’ snijdt het kabinet in alle zorg die zij overbodig acht, en vooral in arbeid. Daarbij misbruikt ze het ‘frame’ dat ze enkel de ‘uitwassen’ in de zorg op de schop neemt. Maar dat is voor de bühne.

De hoge salarissen in de door diverse kabinetten gecreëerde schijnmarktmechanismen in onze zorg verminderen amper. Het kabinet doet tevens te weinig aan de geldslurpende bureaucratie die in de zorg is ontstaan en ontkent haar onmacht rondom ICT, waar vooral de afgelopen tijd mislukking op mislukking wordt gestapeld (kijk eens naar het trekkingsrechtdebacle van de SVB). De mens wordt vergeten en het systeem lijkt de nieuwe afgod. Het kabinet introduceert liever quasi-oplossingen en zet in op een soort schijnmarktwerking in de zorg en zet dat diametraal tegenover het feodale systeem van de verzorgingsstaat. Alsof er niet iets anders mogelijk is. En dat is er uiteraard wel.

Het kan echt radicaal anders. Dit kabinet en de politiek dient te beseffen dat de sturing en bezuinigingen die ze nu inzetten uitgaat van een geconditioneerde reflex. Dat enkel maar leidt tot meer van hetzelfde nog meer bezuinigingen, nog meer ontslagen van zorgverleners, dit alles aangewakkerd door de controledrift van perverse boekhouders met hun kosten/baten fetisjisme, door wantrouwen. Terwijl de controlezucht van de politiek onder het mom van ‘rekenschap’ alle innovatie in de zorg, het onderwijs, et cetera, verstikt. Het vermolmt de veerkracht van elke beroepsgroep, de zorgprofessionals, onderwijzend personeel en semi-ambtenarij.

friedman_quoteDe kentering die nu ontstaat hangt samen met het feit dat de samenleving zich van de politiek afkeert. Terwijl de politiek probeert te begrijpen waarom de burger zich afkeert, steken coöperaties en andere vormen van zelforganisatie de kop op. Overal om ons heen. We zijn al aan het kantelen. Er zijn al Übervarianten in zorg, in het onderwijs en uiteraard ook als start-up in de wereld van de grote corporates, die het nog heel even voor het zeggen hebben. Terwijl de politiek probeert grip te krijgen op de oude wereld als rekenmeester, de technocraat, bevinden burgers en buitenlui zich allang ergens anders.

We gaan kantelen. Burgers gaan meervoudige verbindingen aan met publieke organisaties zonder daar het primaat van de politiek in te betrekken. Deze oude orde met lege handen achterlatend. De nieuwe orde gaat uit van empathie en sympathie, van meervoudige verbindingen en professionaliteit in gezamenlijkheid. Zich afkerend van het economisme dat door Jesse Klaver is gelanceerd. Het economisme: de wereld waar de rekenmeesters het voor het zeggen hadden.

Wat me interesseert wat het vergt om met zijn allen de kloof te overbruggen en die ‘kanteling’ te maken naar anders, naar nieuw, naar samen? Wat zijn de instrumenten die je in de zorg kunt gebruiken? Zijn er al ‘best practices’ naast het verhaal van Jos de Blok, met zijn buurtzorg? Want dat moeten we elkaar blijven vertellen. Die successen, de successen van de nieuwe wereld.

Zojuist ontdekte ik een blog op Frankwatching met een aantal disruptieve voorbeelden > Disruptieve successen.

Categorieën
Cultuurkantelen De Nieuwe Samenleving Nieuwe Rijkdom Positief Toekomstkantelen veranderprocessen Zorgkantelen

Kantelen voor dummies: het geheim ontrafeld


KANTELENVOORDUMMIES

Je voelt je vrijdenker en roeptoetert al jaren dat je het systeem wil veranderen, maar het zet nog geen zoden aan de dijk. Hoe word je nu omarmd door die nieuwe elite: de steeds groter wordende groep kantelaars in Nederland?

Na ruim tien jaar durf ik jullie het geheim van het ‘kantelen’ te vertellen en hoe je, zonder al te veel moeite, bij de groep van kantelaars kan aansluiten.

Even terug naar het begin

In 2004 startte ik met kanteldenksessies voor overheid en zorginstellingen. Ik gaf topambtenaren en bestuurders ideeën voor zorginnovaties. Na de eerste workshop ‘Kanteldenken’ in de Beurs van Berlage zette ik de deelnemers in een rolstoel en vroeg of ze naar de volgende ruimte voor de workshop ‘Kanteldoen’ wilden gaan. Die bevond zich op een andere verdieping. Hindernissen in de vorm van een trap en het gebrek aan een toegankelijke lift in het oude gebouw zorgden ervoor dat de workshop niet te bereiken was. Omdat – voorspelbaar – ze niet zouden arriveren liep ik alvast naar het café. Verontwaardigde ambtenaren legde ik daar uit dat ze dat ‘Kanteldoen’ beter in hun eigen gemeente konden doen, en niet hier. Ter plekke leerden ze van alles over ontoegankelijke gebouwen. Les geleerd.

Moeiteloos kantelaar worden? Kan dat?

Ik heb een vijfstappenplan gemaakt voor moeiteloos kantelen, voor dummies dus:

  1. Ga naar de website nederlandkantelt.nl en schrijf je in. En twitter of facebook dat luid onder je vriendenkring. Er zijn ook nog andere bewegingen die hetzelfde willen, maar een andere naam hebben. Nieuw Nederland of de Transitiepartij. Google maar eens rond.
  2. Stap daarna zo snel mogelijk over naar een andere bank, bijvoorbeeld de ASN Bank of Triodos .
  3. Laat via een duurzame drukker visitekaartjes drukken (op dat papier met bloemenzaad erin, dat je kunt weggooien in je tuin) met daarop als beroep ‘Kantelaar’, en deel dat uit op elke bitterballenborrel die je bezoekt.
  4. Roeptoeter tegen de systeembazen – van bankier tot politicus – dat ze moeten veranderen, dat het tijdperk van eigen kantelaar in eigen buik is aangebroken.Toon deze dia veelvuldig:

11535788_1123061811041577_6847453130218448527_n

En als 5de punt: Organiseer een kantelfestival, kantelcafé of kantelacademie. Schenk voldoende gezonde drankjes en bier.

Kantelmeester worden

Kantelmeester worden in de orde van de echte “Kantelaars”. Ja, dat is hard werken, dat is andere koek. Gedreven door zaken die fout zijn gegaan in onze maatschappij, willen we het anders of beter doen. Velen van ons zijn al bezig ruimte te creëren voor duurzame innovatie op de bekende thema’s en issues die vandaag spelen. Van economische tot morele crisis. Van politieke vernieuwing tot de grote immigratieproblematiek. Over hyperconsumptie en verspilling, werkeloosheid en ‘werkverdeling’, over zorg voor elkaar, voedsel in je eigen omgeving verbouwen en met elkaar groene energie opwekken. Onderwerpen volop. Maar ook de kleine kantelingen doe je beter samen, in je eigen stad, in je eigen wijk, in je eigen straat.

Kantelen … dat doe je met elkaar, waarbij verschillende soorten kennis en ervaringen worden ingebracht en ontwikkeld. Zo’n gemeenschappelijk creatieproces is als bewegen op een interactieve vrijdenkers-plaats; een vrije kamer, waarbinnen een verregaande vorm van kruisbestuiven ontstaat. Toevoegen van nieuwe dynamiek, waardengedreven denken en perspectiefverandering kunnen we onze gezamenlijke uitdagingen oplossen –> kantelen naar beter of anders. Deze manier van denken en van doen kent geen harde einddoelen, maar is open beweging naar beter. Van A naar B. Van Afbraak naar Beter als het ware. Het gaat over denkverschuiven en op andere manieren kijken naar vraagstukken. Deze vraagstukken slim verkennen, leren goed te reflecteren op te gemakkelijke aannames en het stimuleren van nieuwe inzichten of oplossingen. Dit vraagt uiteraard een inhoudelijk kennispeil. Kanteldenken is dus niet voor dummies. Je moet er echt je best voor doen. Zonder deze drie zaken kom je niet verder: Kanteldenken, kantelverbinden en kanteldoen. Over dat laatste binnenkort meer. Over kanteldenken helpt dit schema van hoogleraar Jeff Gasperz uit zijn boek Concurreren met creativiteit (Prentice Hall 2002).

kantelschema1. Verbreding van denken

In een brainstorm ga je op zoek naar meerdere aspecten van en invalshoeken op een probleem, voorstel of oplossingsrichting. Vragen die kunnen helpen bij denkverbreding zijn:

  • Waarom is dit een probleem c.q. uitdaging?
  • Waarom is een oplossing nodig?
  • Waarom moeten wij dit probleem aanpakken/oplossen?
  • Wie is de probleemeigenaar?
  • Wie gaat dit als probleem ervaren?
  • Wat voor subproblemen zijn er?
  • Hoe is het ontstaan?
  • Welke extra informatie missen we nog?
  • Zijn er aspecten aan dit probleem die we al kennen (ervaring)?
  • Waar vinden we informatie?
  • Waar zal het probleem zich voordoen?
  • Is of wordt het een urgent probleem?
  • Zijn er plekken/gebieden/gemeenten met dezelfde problemen?
  • Wat is de eerste stap tot een oplossing?
  • Is er hulp van buitenaf mogelijk, en wijs?
  • Wat gebeurt er als wij het probleem of de uitdaging niet aanpakken?
  • Wie heeft er belang bij het probleem?

2. Verdiepen van denken

Kanteldenken spoort van een probleem de dieperliggende concepten en assumpties (vooronderstellingen) op. Denken in paradoxen helpt hierbij. Door bijvoorbeeld het tegenovergestelde te beweren.

En over de assumpties: Denk maar aan een ijsberg. Het puntje is zichtbaar, maar hoe interessant is de rest van het verhaal. In ‘kantelontwartaal’ noemen we dat ‘de vraag achter de vraag’.

3. Verschuiven van het denken: het echte kantelen

Kanteldenken kijkt vanuit een geheel andere context dan waarin het probleem of de uitdaging is ontstaan. Dit denken gaat uit van divergerend denken (vanuit verschillende perspectieven) in plaats van convergerend (veel te snel willen oplossen). Divergerend denken doe je voornamelijk door te luisteren. Dit voorkomt dat er te energiek wordt omgegaan met het oplossen van het verkeerde probleem c.q. uitdaging.

Toen Albert Einstein werd gevraagd wat hem het meest heeft gebaat bij het ontwikkelen van de relativiteitstheorie kwam hij met het verrassende antwoord: Het bepalen hoe ik over het probleem moest denken.

Verschuiven van het probleem naar andere werelden, naar bijvoorbeeld sport, het bedrijfsleven, de natuur, de wetenschap, het theater helpt bestaande denkpatronen te doorbreken. Graham Bell bestudeerde het trommelvlies in het oor en kwam daarmee op de telefoon. Een fabrikant van zwemkledij keek naar de huid van de haai en ontwikkelde een stof dat sneller door het water gleed. De kunst is te denken in metaforen, en die dan sterk variëren.

Als je tot dit laatste zinnetje bent gekomen zonder te stoppen met lezen wens ik je veel succes. Met of zonder moeite, kantelen is een mooi vak. En voor degenen die niet zagen dat deze blog een  niet zo serieuze ondertoon heeft. Jammer dan. Maar weet, ook bij kantelen geldt maar in leidend principe: ‘Niet blijven lullen maar poetsen’. 

Categorieën
De Nieuwe Samenleving

Eurogroep vermorzelt ministaatje Griekenland


greece-protests-2_2620008b

De afgelopen maanden merk ik een chronische bezuinigingsdrift bij de Eurogroep. Was de bezuinigingsdrift van de notabelen in Brussel in vroegere tijden een lichte aandoening wat met een gesprek met de patiënt op te lossen was, nu valt het op dat het kaasschaven niet ophoudt en de hardhouten plank door de kaas al te zien is.

Ik weet zeker, Griekenland krijgt komende maand wederom een slecht-nieuwsgesprek van formaat te verwerken. Natuurlijk, mensen in het algemeen, en zeker in een noodsituatie, blijven geloven in het goede. We hebben van nature een aversie tegen verlies. Psychologen kennen al veel langer het bestaan van deze positivity bias. Mensen verwachten in overweldigende mate dat er goede dingen in hun leven plaats hebben in tegenstelling tot negatieve zaken. Een #grexit komt eraan. En met mijn definitie van een #grexit bedoel ik dat Griekenland, met of zonder Euro, door de bezuinigingen niet meer in staat zal zijn zelf uit het economisch dal te krabbelen en aldus vervalt in langdurige armoede. Exit kansen om weer een welvarend land te worden.

Waarom geven we Griekenland geen respijtzorg en wat mantelzorg?

We zouden het Griekse volk eigenlijk een vorm van respijtzorg moeten geven. Tijd om bij te komen en je te herpakken. Hierdoor kan het Griekse volk overeind blijven en haar economie op kracht komen. Onze premier gaat er prat op dat we in Nederland meer moeten mantelzorgen voor elkaar. Laten we besluiten dat ook te doen voor de Grieken. Het kabinet kan dat eindelijk haar mooie mantelzorgtermen als ‘eigen verantwoordelijkheid’ of ‘uitgaan van eigen kracht’ inzetten. Nu in Europees verband.

De Grieken hadden al een handicap

Het is te makkelijk om de schuld van de zorgkosten bij de zorgvrager te leggen. Er wordt hiermee een frame neergezet dat, als je het doortrekt, het Griekse Volk zelf schuldig is aan hun eigen situatie. En dat klopt natuurlijk niet helemaal. Het kind had al een handicap toen het toetrad tot de Eurozone. En er zijn toen geen budgetten gereserveerd om met ‘eigen verantwoordelijkheid’ en met ‘eigen kracht’ uit het economisch dal te komen. Zonder ‘eigen regie’ zal dat niet meer lukken. Het is net als in de gezondheidzorg. De mening van de patiënt speelt geen rol. De Noord-Europese artsen weten immers beter hoe ze de patiënt moeten behandelen. Er worden wederom hulpmiddelen geleverd. Maar meer van hetzelfde … nog meer leningen … nog meer stapeling van schulden, maar aan hen vragen wat er echt aan scheelt? Zullen we eens luisteren naar de Grieken in plaats van over hun hoofden heen besluiten?

Persoonsgebonden Grieks Budget

Een Persoonsgebonden Grieks Budget? Zou dat niet wat zijn? Een budget dat enkel voor bepaalde zaken gebruikt kan worden. Net als een PGB voor de inkoop van zorg. Voor de stimulering van werkgelegenheid en economie bijvoorbeeld, en de hervormingen van het stelsel … en niet om de schuld af te lossen aan de verslavingsarts.

Categorieën
veranderprocessen Zorgkantelen

Open brief aan Wouter Bos


Open brief aan Wouter Bos, voorzitter raad van bestuur Vrije Universiteit Medisch Centrum en voorzitter bestuur van de Bond Ouders Spastische Kinderen (Bosk)

Betreft: uw wachtlijst

Almere, 27 september 2013

Beste Wouter Bos,

In uw ziekenhuis bestaat een wachtlijst van meer dan een jaar voor scolioseoperaties voor kinderen met ernstige vergroeiingen. Andere Nederlandse ziekenhuizen hebben ongeveer dezelfde wachttijd voor vergelijkbare operaties. Verschillende internationale onderzoeken wijzen uit dat langer wachten dan drie maanden voor dit soort correctieve operaties betreffende de ruggengraat funest kan zijn voor de toekomst van degenen die hier een indicatie voor hebben. Dat betekent dat ze hun verdere leven meer gehandicapt zullen zijn dan als ze direct worden geholpen. Met alle pijn, kosten en vermindering van kwaliteit van leven van dien. Scoliose is een ernstige chronische ziekte die we niemand toewensen. En zeker kinderen niet.

Onze ernstige spastische dochter van veertien, Mayim, heeft ernstige scoliose en een indicatie bij uw medisch centrum voor een operatie. En u raadt het al … voor een operatie met een wachtlijst van minstens een jaar.

In de (social) media

Na een stevige blog, een televisieoptreden op Nederland 2 en wat tweets hierover krijg ik honderden reacties en tips van volgers die hetzelfde probleem kennen of ervaren en gaan we op zoek naar een oplossing. Met als doel dat Mayim geholpen wordt. Een telefoontje van onze verzekeraar geeft ons hoop. Ze hebben contact met een Belgisch ziekenhuis waar ook scoliose operaties worden verricht én ook hoog aangeschreven staat. Het wordt gelukkig vergoed. En er zijn geen wachtlijsten. Achttien oktober a.s. is de ‘intake’. Mijn vrouw en ik kijken elkaar aan. Hier snappen we nu niets van. Laat staan dat ons gehandicapte kind dit kan bevatten.

België

Waar Nederland, en uw ziekenhuis faalt, kan dat blijkbaar wel in België. Als gezin kunnen we de komende week naar België, naar Sint Niklaas. We moeten veel extra kosten maken. Familieleden en vrienden kunnen niet op bezoek komen, want een ritje naar België doe je niet zomaar. Voor ons nu een oplossing. Onze dochter hebben we van uw wachtlijst laten afhalen.

Maar eigenlijk geen oplossing voor het structurele probleem van honderden patiënten die op de scoliosewachtlijst staan. Vele mensen die uren in de auto of de trein moeten zitten (wat voor onze dochter eigenlijk al heel pijnlijk en bijna ondoenlijk is) om ergens anders dan in de nabijheid van het gezin en woonplaats te worden geopereerd en nadien gecontroleerd. Want elke keer naar België reizen met een gehandicapt genezend kind of oudere is in veel gevallen ondoenlijk. Velen berusten in de wachtlijstproblematiek in de hoop dat het zo een vaart niet zal lopen.

Een verzoek. Graag uw visie en een oplossingsrichting voor Nederland, maar ook specifiek voor uw ziekenhuis. Dat hoeft niet meer voor onze dochter. Maar wel voor al die anderen die wegzakken in dit Kafkaësk systeem.

Met vriendelijke groet, namens mijn dochter Mayim en vrouw, Michelle Rutten.

Marcel Kolder

Mayim Kolder

Categorieën
De Nieuwe Samenleving Nieuwe Rijkdom Positief Toekomstkantelen

Vergeef het onvergeeflijke


Het afgelopen jaar heb ik veel geleerd. In de politiek, in het maatschappelijke veld en vooral privé. Allerlei beelden kwamen bij me op toen ik dit schreef. De verschrikkelijke moorden door een idioot bij Oslo. De nietsontziende dictators bij de strijd rond de Arabische Lente. Maar ook op persoonlijk vlak heeft ons gezin veel meegemaakt. Zaken die eigenlijk in het niet vallen bij de verschrikkingen in de wereld. Beloften bijvoorbeeld van politici dat de zorg voor ons gehandicapte kind gehandhaafd blijft. Terwijl je de neus van de verantwoordelijke politicus zag groeien.

En toch moet je door. Ook als je als profiteur, fraudeur, subsidievreter of erger wordt weggezet. Terwijl je gewoon PGB-houder bent voor je ernstig gehandicapte kind en alles tot op de eurocent netjes verantwoord. Dat je gewoon recht hebt op ondersteuning vanuit de overheid. Je moet door. Ook als je verweten wordt dat je die te grote auto rijdt van datzelfde PGB. Je moet door. Ook als mensen de banden lek prikken van de gehandicaptenbus omdat je tegen de zin van buurtbewoners een gehandicaptenplek van de gemeente hebt gekregen. Ik heb veel geleerd. Je moet door. Positief. Dat is het enige dat er is. En dat helpt mij en mijn gezin elke dag.

Wil je als mens een lang, gelukkig leven leiden?
Vergeef dan het onvergeeflijke. Het is echt het alleraardigste wat je kunt doen voor jezelf. Het kwaad kan het wellicht niet verdienen om vergeven te worden voor alle pijn en verdriet dat doelbewust toegebracht is aan je leven, maar jij verdient het om vrij te zijn van het kwaad.

‘Wrok is als het drinken van gif en je kan wachten tot het je vijand doodt,’ vertelde Nelson Mandela. Ik sprak gisternacht tot in de late uren over deze quote. Met twee vrienden en een vriendin. Het was een mooi verdiepend gesprek met Mario, Liselot en Jaap. Laat ze gaan, vertelden ze me, al die reaguurders met hun opmerkingen, laat ze gaan en toon jezelf (en de wereld) dat de obstakels die zij probeerden te maken niet belangrijk genoeg zijn om jouw positivisme uit te schakelen. Sta er niet boven maar ga er naast staan. Vergeving is geen aanvaarding van verkeerd gedrag, maar een daad voor jezelf.

Het Aramese woord voor “vergeven” betekent letterlijk “losmaken.”
De snelste manier om jezelf te bevrijden van een lastpost en alle bijbehorende negativiteit is simpelweg ‘vergeven’. Los van de bindingen en van de lelijkheid van die persoon. Woede bindt je vast aan die persoon. De persoon die verantwoordelijk is voor jouw pijn. Vergeving is voor jezelf en niet de andere partij. Je stoorzender vergeven en vergeten is het beste wat je kunt doen voor je vrienden en familie. De kring mensen om ons eigen gezin heen, de fijne mensen die ons ondersteunen, is vele, vele malen groter dan die paar vermaledijde gasten. Dat heeft ons gezin gemerkt de afgelopen maanden. Echte vrienden zijn zo belangrijk. We zijn daar intens dankbaar voor.

Desmond Tutu was voorzitter van de Waarheidscommissie in Zuid-Afrika in de vorige eeuw. Dit waren de eerste woorden van een van zijn eerste speeches.
‘Vergeven is niet altruïstisch. Het is de beste vorm van eigenbelang. Het is een proces dat haat en woede uitsluit. Woede en haat zijn emoties die onderdeel zijn van het menszijn. Echter, toen ik sprak over vergeving bedoel ik de overtuiging dat je aan de andere kant van een beter menszijn kan aankomen. Een beter mens dan het verteerd worden door woede en haat. Die in die toestand vergrendelt u zichzelf in een staat van slachtofferschap, waardoor je afhankelijk wordt van de dader. Als je kunt het vinden jezelf te vergeven dan ben je niet langer geketend aan de dader. Je kunt je losmaken en je kan zelfs helpen de dader een beter mens te laten worden.’

Forgiveness is a virtue of the brave.
Indira Gandhi

Categorieën
Cultuurkantelen De Nieuwe Samenleving Nieuwe Rijkdom Positief Toekomstkantelen veranderprocessen Zorgkantelen

The dutch crisis: An inconvenient truth


Nederland krijgt een slechtnieuwsgesprek van formaat te verwerken. Wat me opvalt is dat de negatieve informatie in de voorlichtingscampagnes van het huidige kabinet de attitudeverandering van de Nederlandse burger meer stimuleert dan de positieve informatie. Het Kabinet weet namelijk heel goed dat negatieve informatie – we noemen dat verliesframing – bij boodschappen die moeten overtuigen beter werken. ‘Het zuur’ helpt bij verandering.

Mensen geloven in het goede
Mensen hebben van nature een aversie tegen verlies, nemen liever hun winst nu en stellen verlies uit. Omdat veel bezuinigingsmaatregelen van kabinet of gemeente pas na 2014 plaatsvinden maken veel mensen zich nog weinig zorgen. Psychologen kennen al veel langer het bestaan van de positivity bias. Mensen verwachten in overweldigende mate dat er goede dingen in hun leven plaats hebben in sterke tegenstelling tot neutrale of negatieve zaken. Dat verklaart het succes van feel good movies. Waar de meeste mensen een wereld construeren waar slechts positieve zaken plaatsvinden, zal negatieve informatie eerder opvallen en botsen met hun primaire verwachtingen en zal zorgen voor ontkenning en verwarring. Ook wel de shock doctrine genoemd. Negatieve informatie is vaak hoog informatief en complex – zie Al Gore’s film uit de titel van dit stuk. Daardoor krijgt het extra gewicht in het besluitvormingsproces in de debatten erover. Voor de spindoctors van het huidige kabinet is verliesframing de toegepaste methode om de harde bezuinigingen in te voeren.

Niet zolang geleden is verliesframing gebruikt het bij de berichtgeving van TNT-post naar hun postbodes en andere medewerkers, omdat er 11.000 banen moesten verdwijnen. Door de boze buitenwereld, de concurrentie van Select Mail en Sandd. Maar, stelt TNT, door gezamenlijk wat salaris en andere emolumenten in te leveren, kunnen de ontslagen wellicht met een paar duizend werknemers worden verminderd. Vergelijkbaar met wat het Nederlandse leger nu overkomt. Verliesframing dus. Hoe dan ook krijgt Nederland nu een slechtnieuwsgesprek van formaat te verwerken. En elke burger krijgt er last van. Met dat verschil dat de zwakkeren en zieken procentueel veel meer moeten inleveren dan de sterke schouders.

Negativiteitsvertekening
Indrukken die zijn gevormd door negatieve formuleringen of een negatieve context blijken dus veel sterker dan op basis van positieve termen. Dat is de reden dat dit huidige Kabinet zo hard en onmenselijk optreedt. Naar asielzoekers als Mauro. Want pas op. Als Mauro mag blijven dan stroomt Nederland vol met immigranten en gelukszoekers uit Angola. Deze negativiteitsvertekening is de basis van verliesframing. De succesvolle techniek. Het gedrag van de burger wordt dus beïnvloed door de manier waarop iets wordt neergezet. Een voorbeeld: Vergelijk het met het kopen bij de slager. Een consument koopt liever een bieflapje dat voor 75 procent mager is dan eentje dat 25 procent vet bevat. Zo kun je spelen met boodschappen zonder de waarheid geweld aan te doen. De inhoud van de boodschap blijft dezelfde. Wordt bijvoorbeeld gesproken over het aantal overlevenden van een ramp, dan wordt dat als minder bedreigend gezien dan het aantal sterfgevallen door verdrinking bij diezelfde ramp. Bij de PGB-bezuinigingen die momenteel plaatsvinden wordt gesteld dat er veel gefraudeerd wordt. Men focust op het slechte. Het boze. Je krijgt eerder medestanders en klagers mee. Ontevreden volk. Maar als je het omdraait zou je ook kunnen zeggen dat 99 procent niet fraudeert. Dat klinkt anders. Bewust wordt dat niet gedaan om de grote massa te laten denken dat de verandering goed is.

Het is niet netjes
Al Gore’s film ‘An inconvenient truth’ ondersteunt onbedoeld de verliesframingstrategie die waterschap De Brabantse Delta in 2005 koos voor zijn externe communicatie. Op hun site staat onder het subkopje ‘De rekening’ de volgende tekst: ‘Als inwoner van of ondernemer in West-Brabant heeft u belang bij het werk van waterschap Brabantse Delta. U betaalt jaarlijks mee aan de kosten die het waterschap maakt, via de waterschapsbelasting. Met dit geld werkt het waterschap aan het voorkomen van overstroming, vervuiling, verdroging en uitsterven in West-Brabant.

De regering doet hetzelfde. En dat is niet netjes. Want je gebruikt communicatietechniek om je zin door te drijven. De burger betaalt nu de rekening om te voorkomen dat Griekenland failliet gaat. Om te voorkomen dat de tolerantie in Nederland verdwijnt. Om te voorkomen dat zorg onbetaalbaar wordt. Om te voorkomen dat … En dat, juist dat stemt me erg triest.