Categorieën
De Nieuwe Samenleving Nieuwe Rijkdom Positief veranderprocessen

We zijn Happy Planet Professional


happyplanetprofs-basislogo.png

Tien zelfstandig ondernemers waaronder ik hebben afgelopen weekend het MVO-merk Happy Planet Professionals gelanceerd. Happy Planet Professionals is een landelijke beweging van professionals die maatschappelijk verantwoord ondernemen (MVO). Ze ondernemen integer en transparant, en houden zoveel mogelijk rekening met het welzijn van mens en dier, het klimaat, de natuur en het milieu.

De oprichting van het merk werd symbolisch ondersteund met het planten van een appelboom in het Vroege Vogelbos in Almere. De tien ondernemers tekenden ter plaatse een overeenkomst waarin zij afspreken om de beweging samen te ontwikkelen.

5 beloftes
Het lidmaatschap van Happy Planet Professionals is voorlopig gratis. Leden doen vijf beloftes:

  1. Zij vermelden hun MVO-activiteiten op hun website of LinkedIn-profiel;
  2. Zij proberen ieder jaar iets meer te doen aan MVO dan het jaar ervoor;
  3. Zij bezoeken eenmaal per jaar een andere professional voor een ‘peer review’ (een beoordeling van de MVO-activiteiten van de ander);
  4. Zij ondergaan eenmaal per jaar zelf een review;
  5. Zij  zetten hun expertise en netwerk in om de beweging te laten groeien.

Leden mogen als bewijs het jaarlogo van Happy Planet Professionals voeren en worden vermeld op de website.

‘We zijn met een miljoen’
Initiatiefnemer Hans Snel van Nectar Marketing over zijn beweegredenen om Happy Planet Professionals op te richten: ‘De bestaande MVO-platforms richten zich vooral op het grote bedrijfsleven, en hebben weinig oog voor de zelfstandige. Wij zijn ervan overtuigd dat zelfstandigen heel veel kunnen veranderen. Misschien zijn op dit moment de meeste zelfstandig ondernemers niet bezig met MVO, of ze denken dat ze weinig kunnen betekenen. Dat gaan wij veranderen. We zijn met ongeveer een miljoen zelfstandigen in Nederland. Dat is 16 keer groter dan de grootste werkgever van Nederland. Dus als we de krachten bundelen, kunnen we een enorme invloed hebben. We zijn met een miljoen!’

Wat kan een ondernemer doen aan MVO?
Snel: ‘Wat je kunt doen, is deels afhankelijk van je beroep. Je kunt bijvoorbeeld reizen met het openbaar vervoer. Je kunt een rekening bij een duurzame bank openen. Je kunt een tweedehands laptop leasen in plaats van een nieuwe kopen. Je kunt papierloos gaan werken. En als je schilder of loodgieter bent, kun je duurzame materialen gebruiken. En wat altijd kan: je kennis inzetten voor een goed doel.’

Geïnteresseerde professionals kunnen zich aanmelden via de website.

oprichters-happy-planet-professionals-nieuws-1024x591

De oprichters van Happy Planet Professionals zijn: Marcel Kolder, The Minimono Company; Esther Kornalijnslijper, Sharing stories & supporting selfcare; Monique Janssens, JT&P Communicatie; Cindy Smit, Bureau Structuur; Danielle Klinge, NGO Office Support; Hans Snel, Nectar Marketing; Nel Sangers, Nel Sangers Advies en Mona Alikhah, Monavid.

Categorieën
Cultuurkantelen De Nieuwe Samenleving Nieuwe Rijkdom Positief Toekomstkantelen veranderprocessen Zorgkantelen

Kantelen voor dummies: het geheim ontrafeld


KANTELENVOORDUMMIES

Je voelt je vrijdenker en roeptoetert al jaren dat je het systeem wil veranderen, maar het zet nog geen zoden aan de dijk. Hoe word je nu omarmd door die nieuwe elite: de steeds groter wordende groep kantelaars in Nederland?

Na ruim tien jaar durf ik jullie het geheim van het ‘kantelen’ te vertellen en hoe je, zonder al te veel moeite, bij de groep van kantelaars kan aansluiten.

Even terug naar het begin

In 2004 startte ik met kanteldenksessies voor overheid en zorginstellingen. Ik gaf topambtenaren en bestuurders ideeën voor zorginnovaties. Na de eerste workshop ‘Kanteldenken’ in de Beurs van Berlage zette ik de deelnemers in een rolstoel en vroeg of ze naar de volgende ruimte voor de workshop ‘Kanteldoen’ wilden gaan. Die bevond zich op een andere verdieping. Hindernissen in de vorm van een trap en het gebrek aan een toegankelijke lift in het oude gebouw zorgden ervoor dat de workshop niet te bereiken was. Omdat – voorspelbaar – ze niet zouden arriveren liep ik alvast naar het café. Verontwaardigde ambtenaren legde ik daar uit dat ze dat ‘Kanteldoen’ beter in hun eigen gemeente konden doen, en niet hier. Ter plekke leerden ze van alles over ontoegankelijke gebouwen. Les geleerd.

Moeiteloos kantelaar worden? Kan dat?

Ik heb een vijfstappenplan gemaakt voor moeiteloos kantelen, voor dummies dus:

  1. Ga naar de website nederlandkantelt.nl en schrijf je in. En twitter of facebook dat luid onder je vriendenkring. Er zijn ook nog andere bewegingen die hetzelfde willen, maar een andere naam hebben. Nieuw Nederland of de Transitiepartij. Google maar eens rond.
  2. Stap daarna zo snel mogelijk over naar een andere bank, bijvoorbeeld de ASN Bank of Triodos .
  3. Laat via een duurzame drukker visitekaartjes drukken (op dat papier met bloemenzaad erin, dat je kunt weggooien in je tuin) met daarop als beroep ‘Kantelaar’, en deel dat uit op elke bitterballenborrel die je bezoekt.
  4. Roeptoeter tegen de systeembazen – van bankier tot politicus – dat ze moeten veranderen, dat het tijdperk van eigen kantelaar in eigen buik is aangebroken.Toon deze dia veelvuldig:

11535788_1123061811041577_6847453130218448527_n

En als 5de punt: Organiseer een kantelfestival, kantelcafé of kantelacademie. Schenk voldoende gezonde drankjes en bier.

Kantelmeester worden

Kantelmeester worden in de orde van de echte “Kantelaars”. Ja, dat is hard werken, dat is andere koek. Gedreven door zaken die fout zijn gegaan in onze maatschappij, willen we het anders of beter doen. Velen van ons zijn al bezig ruimte te creëren voor duurzame innovatie op de bekende thema’s en issues die vandaag spelen. Van economische tot morele crisis. Van politieke vernieuwing tot de grote immigratieproblematiek. Over hyperconsumptie en verspilling, werkeloosheid en ‘werkverdeling’, over zorg voor elkaar, voedsel in je eigen omgeving verbouwen en met elkaar groene energie opwekken. Onderwerpen volop. Maar ook de kleine kantelingen doe je beter samen, in je eigen stad, in je eigen wijk, in je eigen straat.

Kantelen … dat doe je met elkaar, waarbij verschillende soorten kennis en ervaringen worden ingebracht en ontwikkeld. Zo’n gemeenschappelijk creatieproces is als bewegen op een interactieve vrijdenkers-plaats; een vrije kamer, waarbinnen een verregaande vorm van kruisbestuiven ontstaat. Toevoegen van nieuwe dynamiek, waardengedreven denken en perspectiefverandering kunnen we onze gezamenlijke uitdagingen oplossen –> kantelen naar beter of anders. Deze manier van denken en van doen kent geen harde einddoelen, maar is open beweging naar beter. Van A naar B. Van Afbraak naar Beter als het ware. Het gaat over denkverschuiven en op andere manieren kijken naar vraagstukken. Deze vraagstukken slim verkennen, leren goed te reflecteren op te gemakkelijke aannames en het stimuleren van nieuwe inzichten of oplossingen. Dit vraagt uiteraard een inhoudelijk kennispeil. Kanteldenken is dus niet voor dummies. Je moet er echt je best voor doen. Zonder deze drie zaken kom je niet verder: Kanteldenken, kantelverbinden en kanteldoen. Over dat laatste binnenkort meer. Over kanteldenken helpt dit schema van hoogleraar Jeff Gasperz uit zijn boek Concurreren met creativiteit (Prentice Hall 2002).

kantelschema1. Verbreding van denken

In een brainstorm ga je op zoek naar meerdere aspecten van en invalshoeken op een probleem, voorstel of oplossingsrichting. Vragen die kunnen helpen bij denkverbreding zijn:

  • Waarom is dit een probleem c.q. uitdaging?
  • Waarom is een oplossing nodig?
  • Waarom moeten wij dit probleem aanpakken/oplossen?
  • Wie is de probleemeigenaar?
  • Wie gaat dit als probleem ervaren?
  • Wat voor subproblemen zijn er?
  • Hoe is het ontstaan?
  • Welke extra informatie missen we nog?
  • Zijn er aspecten aan dit probleem die we al kennen (ervaring)?
  • Waar vinden we informatie?
  • Waar zal het probleem zich voordoen?
  • Is of wordt het een urgent probleem?
  • Zijn er plekken/gebieden/gemeenten met dezelfde problemen?
  • Wat is de eerste stap tot een oplossing?
  • Is er hulp van buitenaf mogelijk, en wijs?
  • Wat gebeurt er als wij het probleem of de uitdaging niet aanpakken?
  • Wie heeft er belang bij het probleem?

2. Verdiepen van denken

Kanteldenken spoort van een probleem de dieperliggende concepten en assumpties (vooronderstellingen) op. Denken in paradoxen helpt hierbij. Door bijvoorbeeld het tegenovergestelde te beweren.

En over de assumpties: Denk maar aan een ijsberg. Het puntje is zichtbaar, maar hoe interessant is de rest van het verhaal. In ‘kantelontwartaal’ noemen we dat ‘de vraag achter de vraag’.

3. Verschuiven van het denken: het echte kantelen

Kanteldenken kijkt vanuit een geheel andere context dan waarin het probleem of de uitdaging is ontstaan. Dit denken gaat uit van divergerend denken (vanuit verschillende perspectieven) in plaats van convergerend (veel te snel willen oplossen). Divergerend denken doe je voornamelijk door te luisteren. Dit voorkomt dat er te energiek wordt omgegaan met het oplossen van het verkeerde probleem c.q. uitdaging.

Toen Albert Einstein werd gevraagd wat hem het meest heeft gebaat bij het ontwikkelen van de relativiteitstheorie kwam hij met het verrassende antwoord: Het bepalen hoe ik over het probleem moest denken.

Verschuiven van het probleem naar andere werelden, naar bijvoorbeeld sport, het bedrijfsleven, de natuur, de wetenschap, het theater helpt bestaande denkpatronen te doorbreken. Graham Bell bestudeerde het trommelvlies in het oor en kwam daarmee op de telefoon. Een fabrikant van zwemkledij keek naar de huid van de haai en ontwikkelde een stof dat sneller door het water gleed. De kunst is te denken in metaforen, en die dan sterk variëren.

Als je tot dit laatste zinnetje bent gekomen zonder te stoppen met lezen wens ik je veel succes. Met of zonder moeite, kantelen is een mooi vak. En voor degenen die niet zagen dat deze blog een  niet zo serieuze ondertoon heeft. Jammer dan. Maar weet, ook bij kantelen geldt maar in leidend principe: ‘Niet blijven lullen maar poetsen’. 

Categorieën
De Nieuwe Samenleving Nieuwe Rijkdom Positief Toekomstkantelen veranderprocessen

Mark Rutte, toonbeeld van politiek leiderschap van de vorige eeuw


Mark Rutte is vandaag voor de tweede keer politicus van het jaar geworden. Ik maak me met recht zorgen over het in de hemel prijzen van een politicus die handelt vanuit een ouderwets rechts politiek paradigma dat wellicht in de tijd van mechanisatie en industrialisatie werkte, maar voor de komende eeuw de oplossingen niet heeft.

In het Engels taalgebied struikel je bijna over de hoeveelheid boeken over political leadership. In Nederland duikt het begrip minder vaak op. Wat is het in mijn ogen? Politiek Leiderschap gaat over het in beweging zetten van mensen. Het draagt welgemeende zorg uit voor de problemen en uitdagingen in Nederland en Europa. Dit vanuit een sterk (maatschappij)kritisch zelfbeeld. Het handelen is authentiek, consistent en vooral luisteren. Tot slot inspireert politiek leiderschap, het daagt burgers, partijen uit door visie te tonen over zaken die er nog niet zijn. Het politiek leiderschap in mijn visie is niet het reactieve beleid dat onze huidige premier en het kabinet momenteel toont. Rutte is momenteel te bang om over de crisis heen te stappen en een holistische en innovatieve visie neer te leggen. Zijn kabinet breekt, ingegeven door de bezuinigingsangst, goed en efficiënt geregelde zaken af en beschermt de krachtige posities die in de vorige eeuw zijn ingenomen door jaknikkers, waaronder ook de de bankwereld valt.

Waar is de inspirator?
Politiek leiders zijn steevast aanjager en inspirator van ingrijpende veranderingsprocessen. De zin- en betekenisgeving van de verandering dient tenslotte vanuit de regering te worden gecommuniceerd is de heersende opinie. Een kanttekening. Is de hoogste baas van Nederland wel het meest geschikt voor deze leiderschapsfunctie? Mark Rutte ontbeert wellicht niet het talent om helder en vlot te communiceren. Problemen wegwuivend en weglachend. Maar bij een land in transitie is meer nodig dan, schijnbaar losjes uit de pols, op continue basis slecht nieuws te brengen. Dat brengt de man tevens in een lastig parket, omdat geregeld de belangrijkste boodschappen ook bezijden de waarheid blijken. Kijk naar de PGB-discussie van afgelopen jaar en de fouten die worden gemaakt over de Europese begroting. Nederland maakt zich grote zorgen en de leider fluit zich er keurig langsheen. Zonder ook maar een centje pijn. Politiek leiderschap is meer dan de rol die de gedoogpoliticus nu speelt. Politiek leiderschap kan en mag niet afhankelijk zijn van het spelen van een rol, is mijn stelling.

De leugen regeert
Een tweede observatie is dat de stijl van leiderschap die Rutte toont uit de jaren negentig stamt en niet meer voldoet aan de eisen van dit moment. In de vorige eeuw bleef de communicatie hangen in zenderdominante strategieën en framing. Ik zie hetzelfde gebeuren. Maar ook de grenzen van deze centraal gemanipuleerde vorm van communicatie. Het werkt niet meer. Het is onecht en ook te abstract voor de burgers. De leugen regeert. Politieke douceurtjes als de 130 km per uur regel verbloemen bewust de onverschrokken onkunde van dit kabinet. Het gunt het volk zijn brood en spelen. De veranderdoelen van dit kabinet missen de realiteit van alledag en de betrokkenheid van burgers en oppositie bij het veranderproces is nihil. Politiek leiderschap betekent ook op een andere manier de veranderingen in het land organiseren, niet alleen top-down, maar diep in de realiteit van het dagelijks leven en dicht bij de burgers die het treft.

Samen op weg
Als vanouds ligt het zwaartepunt van de oude politiek op cognitie, op handhaven en op controle. Dat geeft de politiek leider die denkt volgens het oude paradigma blijkbaar een gevoel van zekerheid, maar het dempt meestal de creativiteit en energie in een land. Bij de zoektocht naar een duurzame oplossing voor de uitdaging waar Europa en Nederland voor staan zou het kabinet van Rutten moeten kiezen voor een grotere verantwoordelijkheid van de oppositie en burgers in het veranderproces in crisistijd. Om in gezamenlijkheid tot een betere samenleving en beter gedragen oplossingen te komen. Dan houdt de politiek en de burger het vliegwiel aan de gang door gezamenlijke inspanningen. Dit vergt een andere manier van denken en een verder gevorderde democratisering van de transitieprocessen dan nu plaatsvinden. Minder elitair, meer optrekkend. Samen op weg betekent dat Rutte en zijn ministers en staatssecretarissen voorwaarden scheppen om burgers, bedrijven en instellingen mede de kans te geven richting te geven aan de focus op de toekomst van ons land in een duurzaam Europa. De betrokkenheid van de assertievere burger zal zo sterk worden verhoogd. Burgers ontwikkelen meer contact met de kernprocessen die spelen in dit land. Kijk maar eens naar de omvorming van de zorg door de PGB (het persoonsgebonden budget) en buurtzorg, de innovatie op het terrein van duurzame energie, de vele burgerinitiatieven die boven de eigen wijk en buurt uitstijgen. Burgers hebben al de mooiste oplossingen bedacht, vaak wordt dat vergeten of van bovenaf verandert door politieke mechanismen die niet zijn gehecht in de samenleving. Door zaken samen te doen ontstaat werkelijk weer gedeelde verantwoordelijkheid en ruimte voor zelfsturende mechanismen. Burgers, bedrijven en instellingen worden zo actoren in de transitie naar een beter Nederland in een fijn Europa. Statisch wordt dynamisch, beleid verklarend wordt beleid beïnvloedend. De scheiding tussen de Haagse ivoren toren en burger verdwijnt en verandert in gelijkwaardigheid van partijen.

Nieuw politiek zelfleiderschap
Als de transitie van een land als Nederland een constante is, waarom vindt de oude politiek dan elke keer weer opnieuw het wiel uit door de introductie van het zoveelste unieke veranderbeleid/programma? Er komen meer beleid en regels bij dan ooit. Het wordt voor de burger ingewikkelder dan ooit. Waarom ligt er niet één continu programma en één ankerpunt waar politici inspirerend aanjager van zijn? Als de transitie in Nederland, Europa en de wereld een on-going business is, ontwikkel dan ook on-going zelfleiderschap. Veranderings-issues weten dan makkelijker een plek te vinden en burgers en politiek leiders werken dan samen aan vooruitgang en voortdurende vernieuwing. Als een perpetuum mobilé. Gezamenlijkheid is de constante en daarmee vormt men de identiteit, het politiek leiderschap, de persoonlijkheid, het karakter en het incasseringsvermogen van dit kleine land in een groter geheel. Die gezamenlijkheid bouwt op actuele inhoudelijke thema’s van het land die opportuun zijn. Langs de lijn van de inhoud wordt op deze manier gewerkt aan bezieling, inspiratie en kwaliteit. De overtuiging dat politiek leiderschap niet uitsluitend voorbehouden is aan het de premier en zijn discipelen wordt steeds sterker. Politiek leiderschap is van iedereen. Van alle politici samen, regering en oppositie, bedrijven, instellingen én van alle burgers. Dit zal de komende jaren breed gedragen moeten worden in dit land, anders voorzie ik een dramatische afloop. Een land dat drijft richting een visieloos bestaan. Dat niet veel beter is dan de dictaturen waar we onze soldaten naar toe sturen.

Categorieën
Cultuurkantelen De Nieuwe Samenleving Positief Toekomstkantelen veranderprocessen Zorgkantelen

De nieuwe apartheid in Nederland


In Nederland ontstaat een nieuwe vorm van apartheid. Apartheid is het Afrikaner woord voor “isolement”. Apartheid is een term die in gebruik kwam in de crisisjaren ‘30 en betekende het politieke beleid in het kader waarvan groepen kansarmen werden onderworpen aan gescheiden ontwikkeling.

In het toenmalige Zuid-Afrika hadden blanken meer rechten dan zwarten. In het Nederland van nu gaan groepen kansarmen dezelfde ontwikkeling tegemoet. Er ontstaat een enorme kloof tussen de ‘rendabelen’ en ‘onrendabelen’ in ons land. Kijk bijvoorbeeld naar de gevolgen voor chronisch gehandicapten en wajongers door de extreme bezuinigingen op deze doelgroep. De afbraak van het zorgstelsel en de stapeling van bezuiningsmaatregelen veroorzaken dat deze mensen langzaam uit het zicht van de maatschappij verdwijnen en verpieteren achter de geraniums. Vaak jonge mensen met veel mogelijkheden om als volwaardig lid van de maatschappij in dezelfde maatschappij te participeren. Door de afschaffing van het persoongebonden budget, de bezuinigingen op de sociale werkplaatsen, de afschaffing van de Wajong, de halvering op de tegemoetkoming in medische kosten en de bezuinigingen op het passend onderwijs zullen grote groepen jongeren en ouderen hun kansen op de arbeidsmarkt sterk zien verminderen en daardoor kansloos en onrendabel worden. Chronisch zieke mensen, gehandicapten waar vroeger hard voor is gestreden in Nederland door mensen die het land na de oorlog weer hebben opgebouwd. Zij waren trots op het eerlijke sociale stelsel. Trots op hoe dit land vormgegeven werd door solidariteit van hun bevolking. Onderdeel van de Nederlandse international identiteit. Een stevig sociaal stelsel en hoog welzijnsniveau kenmerkten de laatste 50 jaar. De halve wereld kwam kijken hoe die ‘Dutch’ hun zorgstelsel geregeld hadden. Die vrijheid, zelfstandigheid en onafhankelijkheid worden met de ‘apartsheidsplannen’ van dit kabinet ernstig bedreigd.


Er is een morele crisis in Nederland
In Zuid-Afrika werd het systeem van isolement versterkt door een reeks wetten, gesterkt door de crisis waar de wereld zich in bevond. Nederland bevindt zich ook in een crisis, maar het lijkt vooral een morele crisis. In het Afrika van toen werden sociale contacten tussen rassen verboden. Hier wordt men door de maatregelen van het kabinet gedwongen thuis te zitten of naar de bossen terug te gaan. Naar de instituten, ver weg van de maatschappij. Apartheid in een nieuwe vorm, apartheid als isoleermiddel. Een vorm die niet zo opvalt als je gezond bent en een baan hebt. Maar keihard aankomt bij de mensen die geslachtofferd worden door het huidig kabinet. Door de bezuiniging ontstaat, vergelijkbaar met het Afrika van toen, een scheiding van publieke voorzieningen en scheiding van onderwijsnormen. Toen met rasspecifieke functiecategorieën en een afremming van niet blanke participatie in de maatschappij. Nu met functiespecifieke categoriën en participatie door enkel de gezonde rendabeler mensen in onze maatschappij.
De andere parallel met Afrika is dat hoewel de uitvoering en handhaving van de apartheid werd vergezeld door een enorme onderdrukking van de oppositie door rechtse partijen en populisten, er een voortdurende verzet tegen de apartheid in Zuid-Afrika bestond. Apartheid is veroordeeld door de Internationale gemeenschap.
Na jaren van apartheid zijn mensen met een handicap onderdeel van onze maatschappij geworden. Deze gelijke kansen worden nu bedreigd door kabinet Rutte met de voorgenomen bezuinigingen op bijna alle zorgsectoren die gehandicapten, jongeren en ouderen treffen. Het verzet uit de bevolking, de belangenorganisatie en de oppositie is groot. Groter dan ooit. Maar ze wordt niet gehoord. Of misschien wel gehoord, maar er wordt niet naar geluisterd. En dat lijkt een grotere crisis dan de financiële crisis waar we inzitten.

Vrijheid van keuze
Ik hoop werkelijk dat in het Nederland van nu het moreel besef groeit om de maatregelen terug te draaien die er voor zorgen dat Nederland niet de geschiedenis ingaat als land waar een nieuwe vorm van apartheid is ontstaan, maar waar Nederland gidsland kan blijven als het gaat over vrijheid van keuze als het gaat over de eigen regie over leven en zorg. Waar het gaat om solidariteit en respect voor elkaar.

Categorieën
Cultuurkantelen De Nieuwe Samenleving Nieuwe Rijkdom Positief Toekomstkantelen veranderprocessen Zorgkantelen

The dutch crisis: An inconvenient truth


Nederland krijgt een slechtnieuwsgesprek van formaat te verwerken. Wat me opvalt is dat de negatieve informatie in de voorlichtingscampagnes van het huidige kabinet de attitudeverandering van de Nederlandse burger meer stimuleert dan de positieve informatie. Het Kabinet weet namelijk heel goed dat negatieve informatie – we noemen dat verliesframing – bij boodschappen die moeten overtuigen beter werken. ‘Het zuur’ helpt bij verandering.

Mensen geloven in het goede
Mensen hebben van nature een aversie tegen verlies, nemen liever hun winst nu en stellen verlies uit. Omdat veel bezuinigingsmaatregelen van kabinet of gemeente pas na 2014 plaatsvinden maken veel mensen zich nog weinig zorgen. Psychologen kennen al veel langer het bestaan van de positivity bias. Mensen verwachten in overweldigende mate dat er goede dingen in hun leven plaats hebben in sterke tegenstelling tot neutrale of negatieve zaken. Dat verklaart het succes van feel good movies. Waar de meeste mensen een wereld construeren waar slechts positieve zaken plaatsvinden, zal negatieve informatie eerder opvallen en botsen met hun primaire verwachtingen en zal zorgen voor ontkenning en verwarring. Ook wel de shock doctrine genoemd. Negatieve informatie is vaak hoog informatief en complex – zie Al Gore’s film uit de titel van dit stuk. Daardoor krijgt het extra gewicht in het besluitvormingsproces in de debatten erover. Voor de spindoctors van het huidige kabinet is verliesframing de toegepaste methode om de harde bezuinigingen in te voeren.

Niet zolang geleden is verliesframing gebruikt het bij de berichtgeving van TNT-post naar hun postbodes en andere medewerkers, omdat er 11.000 banen moesten verdwijnen. Door de boze buitenwereld, de concurrentie van Select Mail en Sandd. Maar, stelt TNT, door gezamenlijk wat salaris en andere emolumenten in te leveren, kunnen de ontslagen wellicht met een paar duizend werknemers worden verminderd. Vergelijkbaar met wat het Nederlandse leger nu overkomt. Verliesframing dus. Hoe dan ook krijgt Nederland nu een slechtnieuwsgesprek van formaat te verwerken. En elke burger krijgt er last van. Met dat verschil dat de zwakkeren en zieken procentueel veel meer moeten inleveren dan de sterke schouders.

Negativiteitsvertekening
Indrukken die zijn gevormd door negatieve formuleringen of een negatieve context blijken dus veel sterker dan op basis van positieve termen. Dat is de reden dat dit huidige Kabinet zo hard en onmenselijk optreedt. Naar asielzoekers als Mauro. Want pas op. Als Mauro mag blijven dan stroomt Nederland vol met immigranten en gelukszoekers uit Angola. Deze negativiteitsvertekening is de basis van verliesframing. De succesvolle techniek. Het gedrag van de burger wordt dus beïnvloed door de manier waarop iets wordt neergezet. Een voorbeeld: Vergelijk het met het kopen bij de slager. Een consument koopt liever een bieflapje dat voor 75 procent mager is dan eentje dat 25 procent vet bevat. Zo kun je spelen met boodschappen zonder de waarheid geweld aan te doen. De inhoud van de boodschap blijft dezelfde. Wordt bijvoorbeeld gesproken over het aantal overlevenden van een ramp, dan wordt dat als minder bedreigend gezien dan het aantal sterfgevallen door verdrinking bij diezelfde ramp. Bij de PGB-bezuinigingen die momenteel plaatsvinden wordt gesteld dat er veel gefraudeerd wordt. Men focust op het slechte. Het boze. Je krijgt eerder medestanders en klagers mee. Ontevreden volk. Maar als je het omdraait zou je ook kunnen zeggen dat 99 procent niet fraudeert. Dat klinkt anders. Bewust wordt dat niet gedaan om de grote massa te laten denken dat de verandering goed is.

Het is niet netjes
Al Gore’s film ‘An inconvenient truth’ ondersteunt onbedoeld de verliesframingstrategie die waterschap De Brabantse Delta in 2005 koos voor zijn externe communicatie. Op hun site staat onder het subkopje ‘De rekening’ de volgende tekst: ‘Als inwoner van of ondernemer in West-Brabant heeft u belang bij het werk van waterschap Brabantse Delta. U betaalt jaarlijks mee aan de kosten die het waterschap maakt, via de waterschapsbelasting. Met dit geld werkt het waterschap aan het voorkomen van overstroming, vervuiling, verdroging en uitsterven in West-Brabant.

De regering doet hetzelfde. En dat is niet netjes. Want je gebruikt communicatietechniek om je zin door te drijven. De burger betaalt nu de rekening om te voorkomen dat Griekenland failliet gaat. Om te voorkomen dat de tolerantie in Nederland verdwijnt. Om te voorkomen dat zorg onbetaalbaar wordt. Om te voorkomen dat … En dat, juist dat stemt me erg triest.